Beoordelingselementen bij een gunningscriterium zijn geen subgunningscriteria — ze vragen geen afzonderlijke motivering per onderdeel, en de motivering moet in haar geheel worden gelezen
De Raad van State verwerpt — tegen het andersluidend advies van de auditeur in — de vordering tegen de gunning van scenografische werken voor het MAP-Mercator museum in Sint-Niklaas, omdat de beoordelingselementen bij het kwaliteitscriterium (esthetiek, technieken, draagkracht, opbouw, duurzaamheid) geen subgunningscriteria zijn die elk een afzonderlijke motivering of quotering vereisen, het gebruik van het woord 'goed' in de motivering een globale score van 'zeer goed' niet uitsluit, en een vintage stijl die uit de bijgevoegde ontwerpschetsen kon worden afgeleid een legitiem referentiekader voor de esthetische beoordeling vormde.
Wat gebeurde er?
De stad Sint-Niklaas schreef via een vereenvoudigde onderhandelingsprocedure met voorafgaande bekendmaking een overheidsopdracht voor werken uit: de scenografische inrichting van het vernieuwde MAP-Mercator museum — decorbouw en grafische uitvoering (bestek 2025/008aa). Het museum moest evolueren van een traditioneel, chronologisch museum over Mercators leven en werk naar een dynamisch, interactief en thematisch opgebouwd museum dat cartografie in al haar facetten verkent. Het bestek bevatte drie gunningscriteria: prijs (20 punten), plan van aanpak (30 punten) en kwaliteit van de werken (50 punten). Het kwaliteitscriterium werd beoordeeld aan de hand van vier onderdelen: een doorsnede van de ballonvaartconstructie, een doorsnede van de meandervitrine, stalen multiplex grijswit en stalen print op textiel. Bij elk onderdeel vermeldde het bestek de beoordelingselementen 'esthetiek, gebruikte technieken, draagkracht, opbouw, duurzaamheid e.d.' De scores werden toegekend volgens een schaal van uitstekend (100%) tot onvoldoende (30% = onregelmatig), met tussenliggende niveaus: zeer goed (90%), meer dan goed (80%), goed (70%), meer dan voldoende (60%), voldoende (50%) en matig (40%). Twee inschrijvers dienden een offerte in: BV C. en NV P. Na toetsing behaalde NV P. een totaalscore van 89 punten (prijs 20, plan van aanpak 24, kwaliteit 45) en BV C. 85,98 punten (prijs 19,98, plan van aanpak 27, kwaliteit 39). Het verschil van 6 punten op het kwaliteitscriterium was bepalend voor de rangschikking. De deelscores voor kwaliteit waren: ballonvaartconstructie 18/20 versus 16/20, meandervitrine 18/20 versus 16/20, stalen multiplex 5/5 versus 4/5, stalen print 4/5 versus 3/5. Op 12 mei 2025 besliste het college van burgemeester en schepenen de opdracht te gunnen aan NV P. BV C. vorderde op 3 juni 2025 de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid. Zij formuleerde vier grieven. Over de ballonvaartconstructie betoogde zij dat het verslag niet alle beoordelingselementen afzonderlijk had gemotiveerd, dat het woord 'goed' in de motivering een score van 'zeer goed' niet kon rechtvaardigen, en dat de esthetische kritiek op de 'onzekere look & feel' van haar recuperatiemateriaal niet kaderde binnen het bestek. Over de meandervitrine betoogde zij dat de verwerende partij esthetische minpunten toekende op basis van een 'vintage' of 'retro' stijl die het bestek niet voorschreef, dat het ontbreken van verjonging bij haar stalen poten ten onrechte als esthetisch minpunt werd aangerekend, en dat haar functionele meerwaarden (stofdichtheid, anti-reflecterend glas) niet in de score waren vertaald. Over de stalen multiplex betoogde zij dat het bestek kwaliteit A (foutvrij) vereiste en dat het ene staal dat het dichtst bij het beoogde resultaat lag een imperfectie vertoonde die inherent was aan Pools grenen — dat in A-klasse niet op de markt verkrijgbaar is. Over de stalen print betoogde zij dat haar Jetex-doek professioneel en duurzaam was en minstens evenveel punten verdiende. Staatsraad Inge Vos bracht als waarnemend voorzitter verslag uit. Auditeur Frederick Ongena gaf een andersluidend advies — hij was het dus niet eens met de uitkomst. De Raad volgde de verzoekende partij niet. Over de beoordelingselementen oordeelde de Raad dat 'esthetiek, gebruikte technieken, draagkracht, opbouw, duurzaamheid e.d.' geen subgunningscriteria zijn en dus geen afzonderlijke motivering of quotering per onderdeel vereisen. Het niet of slechts beknopt vermelden van bepaalde elementen kan worden verklaard doordat er voor die elementen geen bijzondere waardering in plus of in min is. Over het woordgebruik oordeelde de Raad dat het woord 'goed' bij een onderdeel van de motivering een globale score van 'zeer goed' niet uitsluit, omdat de motivering in haar geheel moet worden gelezen — en de verzoekende partij ging voorbij aan de minpunten die ten aanzien van haar eigen offerte werden vermeld. Over de vintage stijl oordeelde de Raad dat uit de bij het bestek gevoegde ontwerpschetsen en planzichten wel degelijk een vintage stijl kon worden afgeleid, met een verjonging van poot en draagstel naar beneden toe, ook al werd die stijl niet expliciet in de technische bepalingen voorgeschreven. Een meer positieve waardering voor een offerte die deze stijl volgt, ging niet in tegen het bestek. De twee esthetische minpunten (zichtbaar stalen L-profiel en poten zonder verjonging) waren niet dubbel aangerekend: ze betroffen afzonderlijke onderdelen van de meandervitrine. Over de stalen multiplex: het bestek vereiste uitdrukkelijk kwaliteit A (foutvrij), en het staal van de verzoekende partij dat het dichtst bij het beoogde resultaat lag, vertoonde een imperfectie — de lagere score ging de grenzen van een zorgvuldige beoordeling niet te buiten. De vierde grief (stalen print) werd verworpen wegens gebrek aan belang: zelfs bij aanvaarding kon het puntenverschil niet worden overbrugd. De vordering werd verworpen. De kosten — rolrecht van 200 euro, bijdrage van 26 euro en rechtsplegingsvergoeding van 770 euro — werden ten laste van de verzoekende partij gelegd.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest verduidelijkt het onderscheid tussen gunningscriteria, subgunningscriteria en beoordelingselementen. Wanneer het bestek bij een gunningscriterium een reeks beoordelingselementen opsomt, zijn dat niet automatisch subgunningscriteria die elk een afzonderlijke motivering en quotering vereisen. De aanbestedende overheid mag een globale beoordeling maken waarbij niet elk element afzonderlijk wordt gequoteerd — het niet vermelden van een element kan worden verklaard doordat er geen bijzondere waardering in plus of in min voor is. De motivering moet in haar geheel worden gelezen: het gebruik van een bepaald woord bij een deeloordeel dicteert niet de globale score. Het arrest bevestigt ook dat een stijl die uit bijgevoegde ontwerpschetsen kan worden afgeleid — ook al is ze niet expliciet in de technische bepalingen voorgeschreven — een legitiem referentiekader voor de esthetische beoordeling kan vormen. Het andersluidend advies van de auditeur signaleert dat deze beoordeling niet onbetwistbaar is: de auditeur zag het anders.
De les
Als inschrijver: lees de motivering als een geheel en niet als een optelsom van losse woorden. Ga na of de beoordelingselementen subgunningscriteria zijn die elk afzonderlijke motivering vereisen — of eerder aanknopingspunten voor een globale beoordeling. Let ook op bijgevoegde ontwerpschetsen en planzichten: ook al schrijft het bestek geen stijl expliciet voor, die bijlagen kunnen wel een referentiekader voor de esthetische beoordeling scheppen. Als aanbestedende overheid: ook bij een globale beoordeling is het raadzaam om de elementen die het puntenverschil verklaren concreet te benoemen — zeker als de auditeur een andersluidend advies geeft.
Stel jezelf de vraag
Heb ik bij het aanvechten van de beoordeling van een gunningscriterium nagegaan of de beoordelingselementen subgunningscriteria zijn die elk afzonderlijke motivering vereisen — en heb ik de motivering in haar geheel gelezen in plaats van losse woorden te isoleren? En heb ik bij het opstellen van mijn offerte rekening gehouden met de stijl die uit de bijgevoegde ontwerpschetsen kan worden afgeleid?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →