Selectiecriterium in bestek dat aankondiging aanscherpt: niet-selectie op grond van niet-aangekondigde minimumeis geschorst
De Raad van State schorst de niet-selectie van een leverancier van signalisatie- en beursmateriaal door de VDAB, omdat de eis dat referenties betrekking moeten hebben op beurzen met minimaal 70 standen enkel in het bestek was opgenomen en niet in de verplichte aankondiging van de opdracht — het bestek mag selectiecriteria herhalen maar niet aanscherpen ten opzichte van de aankondiging.
Wat gebeurde er?
De VDAB schrijft via een openbare procedure een raamovereenkomst uit voor het leveren van signalisatie- en beursmateriaal, bestaande uit rollups, beurspanelen, beachvlaggen, desks en beursstanden. De opdracht wordt zowel nationaal als Europees bekendgemaakt. In de aankondiging van de opdracht — in het Bulletin der Aanbestedingen en in het Supplement op het Publicatieblad van de Europese Unie — wordt als selectiecriterium voor technische en beroepsbekwaamheid gevraagd: een lijst van referenties van minstens drie gelijkaardige diensten (aard en omvang) van de voorbije drie jaar, met opgave van naam, regio en contactgegevens van de opdrachtgever, korte beschrijving en doelstelling, totaalbedrag en looptijd. In het bestek wordt ditzelfde selectiecriterium herhaald, maar wordt het begrip 'gelijkaardige diensten' nader gepreciseerd als 'het leveren en plaatsen van signalisatie- en beursmaterialen voor beurzen met een minimale grootte van 70 beursstanden'. Deze minimumvereiste staat vetgedrukt in het bestek. De verzoekende partij dient een offerte in met drie referenties van raamovereenkomsten bij grote klanten. Het gunningsverslag van 2 juni 2025 selecteert haar niet, omdat uit de opgegeven referenties niet blijkt dat zij projecten heeft uitgevoerd op beurzen met minimaal 70 standen. De VDAB stelt vast dat de verzoekende partij louter een opsomming van raamovereenkomsten heeft gegeven zonder concrete opdrachten te beschrijven die in dat kader zijn uitgevoerd. Meerdere andere inschrijvers worden om dezelfde reden niet geselecteerd. Op 3 juni 2025 wordt de opdracht gegund aan de bv M. De verzoekende partij merkt op dat zij in een eerder (inmiddels ingetrokken) gunningsbesluit van 28 maart 2025 wél was geselecteerd. De verzoekende partij vordert schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid. De vordering tegen de impliciete weigeringsbeslissing wordt niet-ontvankelijk verklaard wegens het ontbreken van uitzonderlijke omstandigheden die wijzen op een rechtsplicht tot gunning. Het tweede middel stelt dat de verwerende partij de eigen besteksregels niet heeft nageleefd en een voorwaarde heeft toegevoegd die niet in de aankondiging van de opdracht stond. De VDAB verweert zich: het bestek vermeldt de eis van 70 standen als vetgedrukte minimumvereiste, de verzoekende partij heeft haar offerte onzorgvuldig opgesteld, en de eerdere selectie in het ingetrokken gunningsbesluit was een vergissing. De Raad van State stelt vast dat artikel 65, eerste lid, KB 18 april 2017 voorschrijft dat de selectiecriteria en de aanvaardbare bewijsmiddelen in de aankondiging van de opdracht moeten worden vermeld wanneer een aankondiging verplicht is. Het Verslag aan de Koning bij artikel 58 §1 van het voormalige KB 15 juli 2011 — waarvan artikel 65 de opvolger is — bevestigt dit: wanneer de bekendmaking van een aankondiging verplicht is, moeten de selectiecriteria daarin worden vermeld. Het bestek mag de selectiecriteria herhalen, maar mag op dat punt niet afwijken van hetgeen in de aankondiging is opgenomen. De Raad stelt vast dat de aankondiging enkel 'gelijkaardige diensten (aard en omvang)' vereiste, zonder enige vermelding van de minimumeis van 70 beursstanden. De niet-selectie op grond van een vereiste die niet in de aankondiging is gesteld, is bijgevolg gestoeld op een rechtens niet aanvaardbaar motief. Het tegenargument van de VDAB dat er nog een bijkomende reden was (de referenties waren enkel raamovereenkomsten zonder concrete opdrachten), wordt verworpen omdat de redengeving niet zo eenduidig is geformuleerd dat kan worden aangenomen dat het om verscheidene zelfstandige motieven gaat. Het tweede middel is ernstig. De schorsing wordt bevolen.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest bevestigt een fundamenteel beginsel van het overheidsopdrachtenrecht: wanneer een aankondiging verplicht is, moeten de selectiecriteria en hun minimumvereisten daarin worden vermeld. Het bestek mag deze criteria herhalen en verduidelijken, maar mag ze niet aanscherpen of aanvullen met bijkomende eisen die niet in de aankondiging stonden. Het verschil is cruciaal: potentiële inschrijvers baseren hun beslissing om al dan niet deel te nemen op de aankondiging, niet op het bestek. Een minimumeis die alleen in het bestek staat, kan kandidaten hebben afgeschrikt die anders wél een offerte hadden ingediend, wat de mededinging vervalst. Het arrest illustreert ook dat een eerder (ingetrokken) gunningsbesluit waarin de inschrijver wél was geselecteerd, irrelevant is — de aanbestedende overheid mag en moet eerdere beoordelingsfouten rechtzetten, maar kan zich daarbij niet beroepen op vereisten die niet in de aankondiging stonden.
De les
Als aanbesteder: controleer vóór publicatie of alle selectiecriteria en hun minimumvereisten identiek zijn geformuleerd in de aankondiging én het bestek. Wanneer u in het bestek het begrip 'gelijkaardige diensten' nader wilt definiëren — bijvoorbeeld door een minimale omvang te vereisen — moet die precisering ook in de aankondiging staan. Een vetgedrukte minimumeis in het bestek die niet in de aankondiging staat, is rechtens niet afdwingbaar als selectiecriterium. Als inschrijver: vergelijk altijd de aankondiging met het bestek op het niveau van de selectiecriteria. Wanneer het bestek een eis bevat die niet in de aankondiging voorkomt, kan dat een grond voor beroep zijn indien u op basis van die eis niet wordt geselecteerd. Documenteer uw referenties bovendien steeds met concrete opdrachten — niet enkel raamovereenkomsten — en geef de gevraagde details (bedrag, looptijd, beschrijving) volledig op.
Stel jezelf de vraag
Als aanbesteder: staat elke minimumeis voor de selectiecriteria — ook de nadere omschrijving van 'gelijkaardige diensten' — zowel in de aankondiging als in het bestek? Als inschrijver: bevat het bestek aanscherpingen van de selectiecriteria die niet in de aankondiging staan? Hebt u uw referenties gestaafd met concrete opdrachten en niet enkel met namen van raamovereenkomsten?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →