Prijsverificatie uit een eerste procedure volstaat niet als de prijzen in de tweede procedure fundamenteel anders zijn
De Raad van State vernietigt de gunning van wegenwerken aan een inschrijver wiens offerte in een eerste openbare procedure als abnormaal was verworpen, omdat de aanbestedende overheid in de daaropvolgende mededingingsprocedure met onderhandeling geen nieuwe prijsverificatie uitvoerde en zich beperkte tot een verwijzing naar de prijsanalyse van de eerste procedure — terwijl de eenheidsprijzen fundamenteel verschilden en de conclusie diametraal tegenovergesteld was.
What happened?
De stad Virton schreef via openbare procedure een opdracht uit voor de heraanleg van de Place Nestor Outer (bijzonder bestek 15-011F), met de prijs als enig gunningscriterium en een geraamd bedrag van 2.109.798,78 euro exclusief btw — onder de drempel voor Europese bekendmaking. De gemeenteraad keurde het bestek goed op 25 april 2019, het college lanceerde de procedure op 1 augustus 2019 en de aankondiging verscheen op 8 augustus 2019 in het Bulletin der Aanbestedingen. Drie inschrijvers dienden een offerte in op 20 september 2019: SRL Roberty, SA Deumer en SA Tragesom. De projectauteur (SRL Trema Architecture) ondervroeg bij schrijven van 1 oktober 2019 elk van de drie inschrijvers over vermoedelijk abnormale prijzen — Roberty werd bevraagd over negen posten met 'anormaal lage en/of hoge' eenheidsprijzen. Na ontvangst van de antwoorden (9, 11 en 15 oktober 2019) stelde de projectauteur op 5 november 2019 het analyseverslag op. Het verslag concludeerde dat vijf eenheidsprijzen van Roberty abnormaal laag en drie abnormaal hoog waren, dat het totaalbedrag van 1.861.036 euro exclusief btw (1.972.698 euro met toeslag van 6 procent) abnormaal was, en dat de offerte als substantieel onregelmatig moest worden geweerd. Dezelfde conclusie gold voor de twee andere offertes. Omdat alle offertes onregelmatig waren, besloot het college op 21 november 2019 af te zien van gunning en stelde de gemeenteraad op 27 november 2019 voor om dezelfde opdracht — op basis van hetzelfde bestek — te heruitschrijven via mededingingsprocedure met onderhandeling met dezelfde drie marktdeelnemers. Het college lanceerde de procedure op 28 november 2019 met als indieningsdatum 12 december 2019. Alleen Roberty en Deumer dienden een offerte in — Tragesom niet. Roberty kreeg de kans een BAFO in te dienen en communiceerde op 17 december 2019 een aangepaste offerte van 1.904.578,18 euro exclusief btw; Deumer handhaafde haar offerte van 12 december 2019. Diezelfde 17 december 2019 stelde de projectauteur een 'aanvulling op het gunningsverslag van 5 november 2019' op. Over de prijsverificatie stond daarin alleen: 'De aanbestedende overheid zal de beoogde inschrijver noch de andere inschrijvers bevragen, aangezien de analyse van de abnormale prijzen reeds werd uitgevoerd bij het onderzoek van de offertes in de openbare procedure met het enig criterium van de prijs (zie hierboven).' Op 23 januari 2020 keurde het college het aanvullend verslag goed en gunde de opdracht aan Roberty. De tutelaire overheid (Direction des Marchés publics et du Patrimoine, SPW) deelde bij schrijven van 12 maart 2020 mee geen tutelemaatregelen te nemen, maar merkte uitdrukkelijk op dat het aanvullend verslag had moeten vermelden dat de prijsverificatie 'effectief was uitgevoerd' overeenkomstig artikel 35 van het koninklijk besluit van 18 april 2017. De subsidiërende overheid (Département de l'Aménagement du territoire et de l'Urbanisme) gaf op 11 juni 2020 akkoord maar vroeg rekening te houden met de opmerkingen van de tutelaire overheid. De gunning werd op 25 juni 2020 aan Roberty en Deumer genotificeerd. Deumer vorderde op 10 juli 2020 schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid. Bij arrest nr. 248.086 van 28 juli 2020 beval de Raad van State de schorsing van de gunningsbeslissing. Desondanks had het college op 17 juli 2020 — dus nog vóór het schorsingsarrest — het bevel gegeven aan Roberty om de werken op 17 augustus 2020 te starten. Deumer diende op 24 augustus 2020 het annulatieberoep in. Bij beschikking van 20 februari 2025 werd de terechtzitting bepaald op 19 maart 2025, waar staatsraad Pierre-Olivier de Broux verslag uitbracht en auditeur Marie Lambert de Rouvroit een eensluidend advies gaf. De Raad onderzocht alleen de eerste tak van het eerste middel — de afwezigheid van prijsverificatie — en oordeelde als volgt. De aanbestedende overheid is krachtens artikel 84 van de wet van 17 juni 2016 en de artikelen 33, 35 en 36 van het koninklijk besluit van 18 april 2017 verplicht ambtshalve de prijzen te verifiëren en mag zich daar in geen geval aan onttrekken. Een verwijzing naar de prijsverificatie van een eerste procedure kan in beginsel volstaan als de offerte en de prijzen identiek zijn en de conclusie over de regelmatigheid dezelfde is — maar dat was hier geenszins het geval. De eenheidsprijzen van Roberty in de tweede procedure verschilden fundamenteel van die in de eerste: de meeste varieerden met meer dan het dubbele of de helft van de oorspronkelijke prijs. Bovendien was de conclusie diametraal tegenovergesteld: onregelmatig in de eerste procedure, regelmatig in de tweede. In die omstandigheden had de stad een nieuwe prijsverificatie moeten uitvoeren. De vergelijking die de stad in haar procedurestukken maakte — sommair en zonder toelichting bij de significante prijsverschillen — kon de lacunes in het administratief dossier niet rechtzetten. De motivering — een verwijzing naar een analyse die tot het tegenovergestelde besluit had geleid — liet niet toe te begrijpen waarom de prijzen nu wél regelmatig waren. De overige takken van het eerste middel en het tweede middel konden niet tot een ruimere vernietiging leiden en werden niet onderzocht. Het beroep werd onontvankelijk verklaard voor zover het de impliciete weigering om aan Deumer te gunnen viseerde — Deumer toonde niet aan dat de stad geen andere keuze had dan haar de opdracht te gunnen. De Raad vernietigde de gunningsbeslissing van 23 januari 2020 en wees het beroep voor het overige af. De stad droeg alle kosten: 400 euro rolrecht, 40 euro bijdragen en 924 euro rechtsplegingsvergoeding (770 euro basisbedrag verhoogd met 20 procent wegens cumulatie van de schorsings- en vernietigingsprocedure).
Why does this matter?
Dit arrest verduidelijkt de grenzen van de verwijzing naar een eerdere prijsverificatie bij een tweede plaatsingsprocedure voor dezelfde opdracht. Een dergelijke verwijzing is alleen aanvaardbaar als de prijzen en de conclusie identiek zijn aan die van de eerste procedure. Zodra de eenheidsprijzen fundamenteel veranderen — en a fortiori wanneer de conclusie omslaat van onregelmatig naar regelmatig — moet de aanbestedende overheid een volledig nieuwe prijsverificatie uitvoeren en de regelmatigheid van de offerte autonoom motiveren. Een post-hoc vergelijking in procedurestukken kan de lacunes in het administratief dossier niet opvullen. Het arrest bevestigt ook dat de verplichting tot prijsverificatie ambtshalve geldt en dat de aanbestedende overheid zich daar in geen geval aan mag onttrekken.
The lesson
Als je een opdracht opnieuw uitschrijft na een procedure waarin offertes als abnormaal zijn verworpen, moet je de prijzen in de nieuwe offertes opnieuw volledig verifiëren — ook als het om dezelfde inschrijvers en hetzelfde bestek gaat. Een verwijzing naar de prijsanalyse uit de eerste procedure volstaat alleen als de prijzen en de conclusie identiek zijn. Veranderen de prijzen fundamenteel, dan is een nieuwe analyse verplicht.
Ask yourself
Heb ik bij de heropstart van een procedure de prijzen in de nieuwe offertes opnieuw geverifieerd — of heb ik me beperkt tot een verwijzing naar de prijsanalyse uit de eerdere procedure, terwijl de prijzen en de conclusie fundamenteel zijn gewijzigd?
About this database
The Council of State (Raad van State / Conseil d'État) is Belgium's supreme administrative court. In disputes over public procurement — from contract awards to tenderer exclusions — the Council of State is the final arbiter. The rulings in this database are summarised by TenderWolf in plain language, with practical lessons for tenderers and contracting authorities. View all rulings →