Een beschrijvende evaluatie met globale quotering is een voorzienbare beoordelingsmethodiek voor kwalitatieve gunningscriteria — en wie zijn plan van aanpak baseert op een loutere overname van de standaardleidraad, kan niet verwachten dat de aanbestedende overheid daarin een meerwaarde leest
De Raad van State verwerpt het vernietigingsberoep tegen de gunning van een dienstenopdracht voor explosievenopsporing, omdat (1) het gebruik van een logaritmische prijsformule in plaats van de drieregel geen onwettigheid oplevert zolang een lagere prijs tot een hogere score leidt, (2) een beschrijvende evaluatie van kwalitatieve gunningscriteria met globale quotering een voorzienbare beoordelingsmethodiek is die niet vooraf aan de inschrijvers moet worden bekendgemaakt, en (3) de inschrijver die voor zijn plan van aanpak grotendeels de standaardleidraad overneemt — terwijl het bestek uitdrukkelijk vereist dat de inschrijver die leidraad overstijgt — niet aantoont dat de lage score op onjuiste feiten berust door louter de inhoud van zijn eigen offerte te herhalen.
Que s'est-il passé ?
De NV De Vlaamse Waterweg schreef een opdracht voor diensten uit — vooronderzoek, detectie en ruiming van niet-ontplofte conventionele en toxische explosieven (CTE) — via een openbare procedure, verdeeld in twee percelen. Na een eerste gunningsbeslissing (10 december 2020) die werd ingetrokken, nam de aanbestedende overheid een nieuwe gunningsbeslissing op basis van een nieuw gunningsverslag. Drie inschrijvers dienden een offerte in. De opdracht werd gegund aan een andere inschrijver. De verzoekende partij — de BV A. — scoorde bijzonder laag op het tweede gunningscriterium 'Plan van aanpak' (6/30, tegenover 28/30 voor de gekozen inschrijver) en op het derde gunningscriterium 'Kwaliteit meetuitrusting' (14/20 tegenover 16/20). Op het prijscriterium scoorde zij het hoogst (40/50 tegenover 32,46/50). Na een eerdere verwerping van haar UDN-vordering (tussenarrest nr. 250.725 van 28 mei 2021), vorderde zij de vernietiging van de gunningsbeslissing. Zij voerde drie middelen aan. In het eerste middel betoogde zij dat de logaritmische prijsformule onwettig was en dat de 'drieregel' had moeten worden toegepast. De Raad verwierp dit: de logaritmische formule behoudt een positieve correlatie tussen een lagere prijs en een hogere score, de drieregel is niet de enige aanvaardbare methode, en zelfs met de drieregel zou de rangschikking niet wijzigen. In het tweede middel betoogde zij dat de beoordelingsmethodiek voor de kwalitatieve criteria niet vooraf was vastgesteld en dat de puntenscores niet transparant waren. De Raad verwierp ook dit: de beschrijvende evaluatie met globale quotering is een voor kwalitatieve gunningscriteria gebruikelijke en voorzienbare methode die aansluit bij de bewoordingen van het bestek. Er was geen strikt mathematische koppeling tussen individuele meer- en minderwaarden en een bepaald puntenaantal — het ging om een globale afweging. De verzoekende partij betwistte de conclusie van het auditoraat op dit punt zelfs niet meer in haar laatste memorie. In het derde middel betoogde zij dat de beoordeling van haar plan van aanpak op onjuiste feiten berustte. De Raad verwierp ook dit middel. Het gunningsverslag had de offerte van de verzoekende partij voor het 'Algemeen plan van aanpak' als 'ruimschoots onvoldoende' beoordeeld, in essentie omdat zij zich beperkte tot het beschrijven van het explosievenopsporingsproces overeenkomstig de standaardleidraad, terwijl het bestek uitdrukkelijk vereiste dat de inschrijver aantoont die leidraad te overstijgen met een meer gedetailleerde, projectspecifieke inschatting. De verzoekende partij erkende zelf dat zij voor de rapportering de leidraad had gevolgd. Haar strategie om louter de inhoud van haar eigen offerte te herhalen en te concluderen dat de beoordeling onjuist was, volstond niet: zij toonde niet in concreto aan dat de gegeven scores niet sporen met de inhoud van haar offerte. De grief over het redelijkheidsbeginsel werd niet-ontvankelijk verklaard omdat de verzoekende partij die niet afzonderde van haar grief over de materiële motiveringsplicht — terwijl beide een eigen logica vereisen.
Pourquoi c'est important ?
Dit arrest behandelt drie veelvoorkomende discussiepunten in overheidsopdrachten. Ten eerste: de aanbestedende overheid is niet verplicht de 'drieregel' te hanteren voor het prijscriterium. Een logaritmische formule is aanvaardbaar zolang ze een positieve correlatie behoudt tussen een lagere prijs en een hogere score. Ten tweede: een beschrijvende evaluatie met globale quotering is een voorzienbare beoordelingsmethodiek voor kwalitatieve gunningscriteria die niet vooraf aan de inschrijvers moet worden bekendgemaakt. Er is geen verplichting om een strikt mathematisch verband te leggen tussen individuele meer- en minderwaarden en puntenaantallen. Ten derde — en dit is de kern voor inschrijvers: wanneer het bestek uitdrukkelijk vereist dat de inschrijver een standaardleidraad overstijgt, volstaat een offerte die die leidraad grotendeels overneemt niet. En wie een lage score wil aanvechten, moet in concreto aantonen dat de beoordeling niet spoort met de inhoud van zijn offerte — het louter herhalen van de eigen offerte-inhoud of het selectief citeren van geïsoleerde passages volstaat niet.
La leçon
Als inschrijver: wanneer het bestek een standaarddocument of leidraad van toepassing verklaart maar uitdrukkelijk vereist dat je die overstijgt met een eigen, projectspecifieke invulling, neem die eis ernstig. Een plan van aanpak dat grotendeels de leidraad overneemt, zal als 'geen meerwaarde' worden beoordeeld. En als je de beoordeling wil aanvechten: toon concreet aan waar de score niet spoort met wat in je offerte staat — herhaal niet gewoon je eigen inhoud en verwacht dat de Raad tot een ander oordeel komt. Als aanbestedende overheid: een beschrijvende evaluatie met globale quotering is een solide en voorzienbare beoordelingsmethodiek, op voorwaarde dat het gunningsverslag per offerte de positieve en negatieve elementen duidelijk veruitwendigt. Je hoeft geen strikt mathematisch verband te leggen tussen individuele meer- en minderwaarden en de toegekende punten. (Samenstelling: Geert Debersaques, kamervoorzitter; Kaat Leus en Patricia De Somere, staatsraden; Johan Pas, griffier. Eensluidend advies van adjunct-auditeur Anke Meskens.)
Posez-vous la question
Biedt mijn plan van aanpak een werkelijke eigen invulling die de standaard of leidraad overstijgt — met projectspecifieke uitwerking van de organisatie, samenwerking, data-uitwisseling en tijdsplanning — of heb ik in essentie de standaardbeschrijving overgenomen en er hier en daar een zin aan toegevoegd?
À propos de cette base de données
Le Conseil d'État (Raad van State) est la plus haute juridiction administrative de Belgique. En matière de marchés publics — de l'attribution d'un contrat à l'exclusion d'un soumissionnaire — le Conseil d'État tranche en dernier ressort. Les arrêts de cette base de données sont résumés par TenderWolf en langage clair, avec des leçons pratiques pour les soumissionnaires et les pouvoirs adjudicateurs. Voir tous les arrêts →