26 miljoen euro aan ereloon voor een psychiatrisch ziekenhuis: ISoSL trekt de gunning in vóór het pleidooi, Modulo Architects wint alsnog de rechtsplegingsvergoeding
Toen intercommunale ISoSL de aanstelling van architectenbureau AAU voor de bouw van een nieuw psychiatrisch ziekenhuis van 160 bedden in Lierneux introk en een nieuwe procedure op basis van een herzien bestek aankondigde, verloor het annulatieberoep van de afgewezen kandidaten Modulo Architects en BSolutions zijn voorwerp, maar droeg ISoSL wel de rechtsplegingsvergoeding van 700 euro en de gedingkosten.
Wat gebeurde er?
ISoSL (Intercommunale de Soins Spécialisés de Liège) besliste op 24 mei 2022 om de opdracht voor de aanstelling van een ontwerper voor de bouw van een nieuwe psychiatrische structuur van 160 bedden op de CHSA-site te Lierneux te gunnen aan AAU (Rue du Livourne 39, 1050 Brussel), tegen een erelonentarief van 8% op het bedrag van de werken, geplafonneerd op 26.000.000 euro exclusief btw. De tijdelijke vereniging Modulo Architects-BSolutions, niet-weerhouden kandidaat, vorderde op 15 juni 2022 bij uiterst dringende noodzakelijkheid de schorsing van die gunningsbeslissing en van het bijhorende bestek. De zaak werd voor de zitting van 1 juli 2022 vastgesteld, maar sine die uitgesteld. Op 29 juni 2022 trok ISoSL echter zelf de bestreden beslissing in en besliste tegelijk om af te zien van de gunning en een nieuwe procedure op te starten op basis van een herzien bestek. Die intrekking werd op 30 juni 2022 per aangetekende brief en e-mail aan alle inschrijvers meegedeeld, met vermelding van de beroepsmogelijkheden, -vormen en -termijnen. Geen enkele inschrijver vocht de intrekkingsbeslissing binnen de voorgeschreven termijn aan, zodat ze definitief werd en het beroep van Modulo Architects-BSolutions zijn voorwerp verloor. Op de zitting van 14 december 2022, die uiteindelijk plaatsvond nadat de zaak op 16 november 2022 opnieuw was vastgesteld, vorderden de verzoekende partijen een rechtsplegingsvergoeding van 700 euro. De Raad van State volgde: het verdwijnen van de bestreden akte door intrekking is een vorm van verkapte vernietiging (‘succédané d'une annulation contentieuse’), zodat ISoSL, krachtens artikel 30/1 van de gecoördineerde wetten op de Raad van State, als de in het ongelijk gestelde partij geldt en Modulo Architects-BSolutions als de partij die in het gelijk werd gesteld. De Raad besliste dat er geen uitspraak meer moest worden gedaan ten gronde, en legde de kosten integraal ten laste van ISoSL: de rolrechten van 400 euro, de bijdrage van 22 euro, en de rechtsplegingsvergoeding van 700 euro, elk voor de helft verdeeld tussen de twee mede-verzoekende vennootschappen.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest volgt hetzelfde, herkenbare patroon dat vaker opduikt in het aanbestedingscontentieux: een aanbesteder trekt zijn gunning in nog vóór de Raad van State zich ten gronde heeft kunnen uitspreken, en het beroep eindigt formeel zonder voorwerp. Voor een architectenbureau dat niet werd weerhouden voor een opdracht van deze omvang — een erelonentarief op een bouwbudget van 26 miljoen euro — is dat geen kale overwinning: het praktische resultaat is dat de betwiste gunning van tafel gaat en de opdracht op basis van een herzien bestek wordt overgedaan, terwijl de intrekking, als verkapte vernietiging, de kosten- en vergoedingslast bij de aanbesteder legt. Het arrest illustreert ook hoe vroeg een aanbesteder eigen fouten kan rechtzetten: door de gunning in te trekken vóór de zitting, vermeed ISoSL een inhoudelijk debat over de kwaliteitscriteria waarop de keuze voor AAU steunde — maar ontsnapte niet aan de kosten die met die koerswijziging gepaard gaan.
De les
Trekt een aanbesteder de gunning in nadat u als afgewezen kandidaat een vordering tot schorsing heeft ingesteld, beschouw dat dan niet als een verloren zaak: vorder uw rechtsplegingsvergoeding en kosten, want de intrekking geldt als een verkapte vernietiging in uw voordeel. Controleer wel of de intrekking correct aan alle inschrijvers werd betekend, met vermelding van de beroepsmogelijkheden en -termijnen — pas dan wordt ze definitief en verliest uw beroep zijn voorwerp. Bent u aanbesteder en stelt u vast dat uw gunningsbeslissing procedureel of inhoudelijk kwetsbaar is, dan is een tijdige intrekking vaak voordeliger dan een gevecht ten gronde — maar reken op de rechtsplegingsvergoeding en de gedingkosten als prijs van die koerswijziging.
Te onthouden
- Trekt de aanbesteder de bestreden gunningsbeslissing in vóór de Raad van State zich ten gronde uitspreekt, dan verliest het beroep zijn voorwerp.
- De intrekking geldt als een verkapte vernietiging (‘succédané d'une annulation contentieuse’): de aanbesteder is de in het ongelijk gestelde partij en draagt de rolrechten, de bijdrage en de rechtsplegingsvergoeding.
- De intrekking moet aan alle inschrijvers worden betekend met vermelding van de beroepsmogelijkheden, -vormen en -termijnen om definitief te worden.
- Een verzoek tot rechtsplegingsvergoeding blijft mogelijk ook wanneer de zaak zonder voorwerp is geworden.
- Bij meerdere mede-verzoekende partijen (hier een tijdelijke vereniging van twee bvba's) worden de kosten tussen hen verdeeld, hier elk voor de helft.
Waarop letten
- Timing van de intrekking ten opzichte van de proceduretermijnen (hier: vóór de eerste zitting).
- Correcte betekening van de intrekking aan alle inschrijvers, met beroepsmogelijkheden en -termijnen.
- Het onderscheid tussen het praktische resultaat (opdracht wordt overgedaan) en het ontbreken van een inhoudelijk oordeel over de aangevoerde middelen.
- De hoogte van de erelonen en het geplafonneerde werkenbudget als indicatie van het economische belang van de zaak.
Stel jezelf de vraag
Trekt de aanbesteder de bestreden gunning in nadat u een vordering heeft ingesteld — vordert u dan uw rechtsplegingsvergoeding en kosten, of laat u die liggen omdat u denkt dat de zaak toch ‘zonder voorwerp’ is geworden? Controleert u of de intrekking aan alle inschrijvers werd betekend met de beroepsmogelijkheden, -vormen en -termijnen, zodat ze definitief is? En als aanbesteder: weet u dat het intrekken van een betwiste gunning u, ook zonder inhoudelijk vonnis, als de in het ongelijk gestelde partij de kosten en de rechtsplegingsvergoeding kan opleveren?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →