Wie de prijzen van de gekozen inschrijver niet concreet verifieert — terwijl die prijzen op het niveau van een vorig contract liggen ondanks een geraamde indexering van 25 procent — schendt de prijsverificatieplicht
De Raad van State vernietigt via de versnelde procedure van artikel 30, §3 de gunning van een opdracht voor bedrijfsrevisorendiensten, omdat de aanbestedende overheid bij de prijsverificatie wel had onderzocht waarom twee offertes duurder waren, maar niets had vermeld over de offerte van de gekozen inschrijver — wiens prijzen zich op het niveau van het vorige contract bevonden, terwijl de overheid zelf voor haar raming een indexering van circa 25 procent had toegepast.
Wat gebeurde er?
De Agence Wallonne de la Santé, de la Protection sociale, du Handicap et des Familles (AViQ) plaatste een overheidsopdracht voor de aanstelling van een bedrijfsrevisor voor de boekjaren 2022 tot 2024 (referentie 22/078/MP/COMPT/C). Op 9 maart 2023 besliste de Conseil général van de AViQ om de opdracht te gunnen aan SRL L&S Réviseurs d'Entreprises. SRL Callens, Vandelanotte & Theunissen vorderde op 28 april 2023 de vernietiging van die gunningsbeslissing. Bij arrest nr. 256.325 van 21 april 2023 had de Raad van State al de schorsing van de tenuitvoerlegging bevolen. De kosten van dat schorsingsarrest werden aangehouden. De verzoekende partij diende een ampliatief verzoekschrift in. Eerste auditeur Constantin Nikis stelde een nota op overeenkomstig artikel 11/4 van het algemeen procedurereglement, waarin hij de vernietiging van de bestreden beslissing voorstelde. Die nota werd aan de verwerende partij betekend. Nikis vroeg vervolgens de toepassing van artikel 14quinquies van het Regentsbesluit van 23 augustus 1948 — de versnelde procedure. Op 31 oktober 2023 bracht de griffie de verwerende partij ervan op de hoogte dat de kamer zou beslissen over de vernietiging, tenzij zij binnen vijftien dagen om een terechtzitting zou verzoeken. De verwerende partij diende geen verzoek tot voortzetting van de procedure in binnen de voorgeschreven termijn van dertig dagen. Zij diende geen laatste memorie in om het standpunt van de auditeur te betwisten. Zij vroeg evenmin om gehoord te worden. In de eerste tak van het eerste middel had de verzoekende partij betoogd dat de motivering van de prijsverificatie abstract en algemeen was en niet toeliet na te gaan of er daadwerkelijk een concrete prijsverificatie had plaatsgevonden. De bestreden beslissing vermeldde dat de drie offertes de elementen bevatten die een grondig onderzoek van alle prijzen mogelijk maakten, en dat de analyse was uitgevoerd op basis van het aantal uren en de verdeling over de verschillende profielen. Vervolgens richtte de motivering zich op de verklaring van de prijsverschillen: RSM Interaudit was de duurste omdat zij bijna het dubbele aantal uren voorstelde, en de verzoekende partij had proportioneel meer uren aan duurdere profielen (revisoren en managers) toegekend. Over de offerte van de gekozen inschrijver L&S — wiens prijzen de laagste waren — bevatte de beslissing geen enkele concrete analyse. Dat was des te opvallender omdat de prijzen van L&S zich op het niveau van het vorige contract bevonden, terwijl de AViQ voor haar eigen raming van de waarde van de opdracht een indexering van circa 25 procent had toegepast. Uit het stilzwijgen van de bestreden beslissing en bij gebrek aan enig element in het administratief dossier kon de Raad niet nagaan of de prijzen van de gekozen inschrijver concreet waren geverifieerd. Het schorsingsarrest had dit middel al als ernstig beoordeeld. De auditeur bevestigde dat standpunt in zijn nota en stelde vast dat de partijen sinds het schorsingsarrest geen nieuwe argumenten hadden aangedragen. De Raad sloot zich aan bij het standpunt van de auditeur en het schorsingsarrest. Het eerste middel werd gegrond verklaard in zijn eerste tak. De bestreden beslissing werd vernietigd op grond van de artikelen 30, §3 van de gecoördineerde wetten op de Raad van State en 14quinquies van het algemeen procedurereglement.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest illustreert twee belangrijke punten. Ten eerste: prijsverificatie moet concreet en individueel zijn voor elke offerte. Het volstaat niet om de prijsverschillen tussen inschrijvers te verklaren door te wijzen op verschillen in urenvolume of profielverdeling — de overheid moet voor elke offerte afzonderlijk nagaan of de voorgestelde prijzen intrinsiek normaal zijn. Een analyse die zich concentreert op de verklaring waarom bepaalde offertes duurder zijn, maar zwijgt over de goedkoopste offerte, is geen volledige prijsverificatie. Ten tweede: wanneer de prijzen van de gekozen inschrijver op het niveau van een vorig contract liggen terwijl de overheid zelf een indexering van 25 procent heeft geraamd, is dat een element dat bijzondere aandacht verdient en dat in de motivering aan bod moet komen. Ten derde toont het arrest de werking van de versnelde vernietigingsprocedure: wanneer de verwerende partij na een nota tot vernietiging niet om voortzetting van de procedure verzoekt, kan de Raad de zaak afdoen zonder terechtzitting.
De les
Verifieer de prijzen van elke inschrijver afzonderlijk en concreet — ook en vooral van de goedkoopste. Als de prijzen van de gekozen inschrijver op het niveau van een vorig contract liggen terwijl je zelf een aanzienlijke indexering hebt geraamd, is dat precies het soort element dat een uitdrukkelijke analyse en motivering vereist. Een globale vergelijking van prijsverschillen tussen inschrijvers is geen prijsverificatie.
Stel jezelf de vraag
Bevat mijn gunningsverslag voor elke offerte — en in het bijzonder voor de goedkoopste — een concrete en individuele prijsverificatie, en heb ik elementen die vragen oproepen (zoals prijzen die niet meebewegen met een gekende indexering) uitdrukkelijk behandeld?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →