UDN-vordering tegen gunning raamovereenkomst takelen en bergen van voertuigen verworpen – beoordelingsruimte kwaliteitscriteria, geen bijzonder prijsonderzoek vereist bij slechts twee inschrijvers
De Raad van State verwierp de vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van BV G. tegen de gunning door Politiezone 5366 Geel-Laakdal-Meerhout van een raamovereenkomst voor het takelen, bergen en stallen van voertuigen aan BV M., omdat geen van de drie middelen — betreffende de omgevingsvergunning, de kwaliteitsbeoordeling en het prijsonderzoek — ernstig was: de aanbestedende overheid beschikte over beoordelingsruimte bij de kwalitatieve evaluatie, het bestek liet het beroep op onderaannemers uitdrukkelijk toe, en een prijsverschil van 16 procent bij slechts twee inschrijvers verplichtte niet tot een bijzonder prijsonderzoek.
Wat gebeurde er?
Politiezone 5366 Geel-Laakdal-Meerhout schreef via een openbare procedure een raamovereenkomst uit voor het takelen, bergen en stallen van voertuigen in opdracht van de lokale politie. De gunningscriteria waren prijs (60 punten) en kwaliteit (40 punten). Slechts twee inschrijvers dienden een offerte in: BV M. met een totaalbedrag van 470.466,15 euro inclusief btw en BV G. met een totaalbedrag van 560.092,06 euro inclusief btw. Na beoordeling behaalde BV M. een totaalscore van 88 procent (60 punten voor prijs en 28 punten of 70 procent voor kwaliteit) en BV G. een totaalscore van 86,4 procent (50,4 punten voor prijs en 36 punten of 90 procent voor kwaliteit). Het college van burgemeester en schepenen gunde de opdracht aan BV M. BV G. stelde een vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid in en voerde drie middelen aan. In het eerste middel betoogde BV G. dat de offerte van BV M. substantieel onregelmatig was omdat haar omgevingsvergunning niet voldeed aan de vereisten van Vlarem II inzake geluidsbeperkingen voor garagewerkplaatsen en parkeerinrichtingen (artikel 5.15.0.6 Vlarem II). De Raad oordeelde dat dit middel niet ernstig was: het bestek vereiste niet dat de inschrijvers bij hun offerte een omgevingsvergunning voegden, en bovendien bevatte ook de eigen vergunning van BV G. geen uitdrukkelijke afwijking van de geluidsnormen. In het tweede middel betwistte BV G. de kwaliteitsbeoordeling en voerde aan dat BV M. ten onrechte 70 procent had gekregen omdat haar bewaarplaatsen die van onderaannemers waren, haar aanrijtijden niet realistisch waren, en haar ervaring onvoldoende was. De Raad oordeelde dat ook dit middel niet ernstig was: het bestek liet het beroep op onderaannemers uitdrukkelijk toe en gebruikte de termen 'inschrijver', 'opdrachtnemer' en 'takeldienst' door elkaar, zodat bewaarplaatsen van onderaannemers mochten worden meegeteld; de beoordeling van aanrijtijden en ervaring behoorde tot de beoordelingsruimte van de aanbestedende overheid, en BV G. toonde geen kennelijke beoordelingsfout aan. In het derde middel voerde BV G. aan dat de aanbestedende overheid een bijzonder prijsonderzoek had moeten voeren naar de abnormaal lage prijzen van BV M. De Raad oordeelde dat een prijsverschil van 16 procent — bij slechts twee inschrijvers en een raming gebaseerd op geïndexeerde prijzen uit 2021 met lagere geraamde volumes — prima facie niet volstond om een vermoeden van abnormaal lage prijzen te wettigen dat tot een bijzonder prijsonderzoek verplichtte. De vordering werd verworpen. De kosten (200 euro rolrecht en 26 euro bijdrage) werden ten laste van de verzoekende partij gelegd, die bovendien een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro verschuldigd was aan de verwerende partij en 150 euro aan de tussenkomende partij.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest illustreert de beoordelingsruimte waarover de aanbestedende overheid beschikt bij de kwalitatieve evaluatie van offertes, en de terughoudende toetsing door de Raad van State. Een inschrijver die zelf een hogere kwaliteitsscore behaalt maar op de totaalscore verliest door een hogere prijs, kan niet volstaan met het uiten van onvrede over de beoordeling — hij moet een kennelijke beoordelingsfout aantonen. Het arrest verduidelijkt ook dat wanneer een bestek het beroep op onderaannemers toelaat, de middelen en faciliteiten van die onderaannemers mogen worden meegeteld in de kwalitatieve beoordeling. Wat het prijsonderzoek betreft, bevestigt het arrest dat een prijsverschil van 16 procent bij slechts twee inschrijvers — in combinatie met een raming gebaseerd op oudere geïndexeerde prijzen met lagere volumes — op zichzelf niet volstaat om een bijzonder prijsonderzoek te vereisen.
De les
Bij de kwalitatieve beoordeling van offertes beschikt de aanbestedende overheid over een ruime beoordelingsmarge die de Raad van State slechts marginaal toetst. Wanneer het bestek het beroep op onderaannemers toelaat, mogen hun faciliteiten en middelen worden meegeteld. Een prijsverschil van 16 procent bij slechts twee inschrijvers — met een raming op basis van geïndexeerde oudere prijzen — verplicht niet tot een bijzonder prijsonderzoek. Zorg als aanbestedende overheid voor een gemotiveerde kwalitatieve beoordeling, en als inschrijver: toon concreet aan waarom de beoordeling kennelijk onjuist zou zijn.
Stel jezelf de vraag
Als inschrijver: kun je een kennelijke beoordelingsfout aantonen, of uit je enkel onvrede over de score? Heb je nagegaan of het bestek het beroep op onderaannemers toelaat en of de faciliteiten van onderaannemers dus mogen meetellen? En is het prijsverschil met de gekozen inschrijver voldoende significant — gelet op het aantal inschrijvers en de betrouwbaarheid van de raming — om een bijzonder prijsonderzoek te rechtvaardigen? Als aanbestedende overheid: is je kwalitatieve beoordeling concreet gemotiveerd en traceerbaar in het dossier?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →