Vordering tot schorsing verworpen: offerte terecht substantieel onregelmatig verklaard wegens ontbreken uitvoeringsplanning – attest van naleving uitvoeringstermijn is geen planning en in open procedure kan essentieel offerte-element niet na indiening worden aangevuld
De Raad van State verwierp de vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van SA Delta Thermic tegen de Association Hospitalière de Bruxelles – CHU Saint-Pierre inzake de gunning van de werken voor renovatie van de stookplaats en optimalisatie van onderstations (HVAC en elektriciteit) aan SA Thersa, nadat het enige middel niet ernstig werd bevonden: de aanbestedende overheid had de offerte terecht als substantieel onregelmatig beschouwd wegens het ontbreken van een uitvoeringsplanning — het door Delta Thermic ingediende 'attest' waarin zij verklaarde de termijn van 340 kalenderdagen te respecteren was geen planning die de concrete fasen van de werken detailleerde, en het na interpellatie ingediende gedetailleerde planning kon in een open procedure niet worden aanvaard als aanvulling van een essentieel offerte-element.
Wat gebeurde er?
De Association Hospitalière de Bruxelles – CHU Saint-Pierre schreef via een open procedure een overheidsopdracht voor werken uit voor de renovatie van de stookplaats en de optimalisatie van de onderstations op de site Porte de Hal (HVAC en elektriciteit), met inbegrip van een onderhouds- en exploitatiecontract van vier jaar. De opdracht werd gegund op basis van twee criteria: prijs en kwaliteit. Het bestek (punt II.12 van de administratieve clausules) vereiste dat inschrijvers bij hun offerte een 'planning d'exécution' voegden die de uitvoeringstermijn van 340 kalenderdagen respecteerde, met het verbod om werken uit te voeren die onderbrekingen veroorzaken tussen november en half april. Delta Thermic diende op 7 augustus 2025 een offerte in, maar voegde in plaats van een gedetailleerde uitvoeringsplanning een document toe getiteld 'planning' dat in werkelijkheid een attest was waarin zij bevestigde de termijn van 340 kalenderdagen en het werkverbod tijdens de winterperiode te respecteren. Op 12 augustus 2025 interpelleerde het CHU Saint-Pierre Delta Thermic over het ontbreken van een planning. Op 20 augustus 2025 diende Delta Thermic een 'proposition de planning' in — een gedetailleerd werkprogramma dat voor het eerst de chronologische fasen van de werken beschreef, vergelijkbaar met wat de andere inschrijvers bij hun offerte hadden gevoegd. Op 23 september 2025 verklaarde het CHU Saint-Pierre de offerte van Delta Thermic substantieel onregelmatig en gunde de opdracht aan SA Thersa. De motivering was drieledig: (1) het bij de offerte gevoegde document was geen planning maar een loutere attestatie; (2) het na interpellatie ingediende document bevestigde dat de oorspronkelijke offerte een vereist document miste; (3) in een open procedure kan een inschrijver na de uiterste indieningstermijn geen essentieel offerte-element aanvullen (artikel 66, §3 wet 17 juni 2016). Delta Thermic vorderde op 8 oktober 2025 de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid en voerde één middel aan met drie grieven: (1) gebrekkige formele motivering wegens het ontbreken van een verwijzing naar artikel 76 KB en het niet toelichten waarom de afwezigheid een discriminerend voordeel zou opleveren; (2) gebrekkige materiële motivering en kennelijke beoordelingsfout omdat het attest dezelfde functionele finaliteit zou vervullen als de planning; (3) disproportionaliteit van de sanctie aangezien het bestek zelf voorziet in een gedetailleerde planning bij aanvang van de werf. De Raad van State verwierp alle drie grieven. Ten eerste: het attest herhaalde slechts het engagement dat al voortvloeide uit de indiening van de offerte zelf (punt II.12 bepaalt dat de inschrijver door indiening de volledige inhoud van het bestek aanvaardt) en bevatte niet de concrete faseringsinformatie die het CHU Saint-Pierre nodig had om de haalbaarheid te verifiëren. Ten tweede: het na interpellatie ingediende planning was een nieuw document dat voor het eerst de chronologische fasen detailleerde — Delta Thermic kon niet ernstig beweren dat attest en planning dezelfde informatie bevatten. Ten derde: het planning bij aanvang van de werf (punt III.6) betrof een verplichting voor de opdrachtnemer ter organisatie van de uitvoering en kon niet worden verward met de verplichting voor elke inschrijver om bij de offerte een planning te voegen. De proportionaliteit van de uitsluiting hoefde niet te worden beoordeeld zodra de onregelmatigheid als substantieel was vastgesteld — de aanbestedende overheid had daarna geen beoordelingsruimte meer. Het ontbreken van een formele verwijzing naar artikel 76 KB volstond niet om de beslissing te vernietigen wanneer het juridisch fundament gemakkelijk kon worden vastgesteld. De vordering werd verworpen. Delta Thermic werd in de kosten verwezen.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest verduidelijkt het onderscheid tussen een loutere attestatie van naleving van besteksvoorwaarden en een daadwerkelijke uitvoeringsplanning. Een attest dat bevestigt dat de inschrijver de termijn en uitvoeringsvoorwaarden zal respecteren, voegt niets toe aan het engagement dat al voortvloeit uit de indiening van de offerte zelf — het bestek bepaalt immers dat de inschrijver door indiening de volledige inhoud aanvaardt. Een uitvoeringsplanning daarentegen detailleert de concrete fasen en stelt de aanbestedende overheid in staat de haalbaarheid te verifiëren. Het arrest bevestigt ook dat in een open procedure een essentieel offerte-element niet na de uiterste indieningstermijn kan worden aangevuld, zelfs niet na interpellatie. Het feit dat het bestek ook een planning bij aanvang van de werf vereist, doet hieraan niet af: de planning bij de offerte en de planning bij uitvoering dienen verschillende doelen. Tot slot: zodra een onregelmatigheid als substantieel is vastgesteld, heeft de aanbestedende overheid geen beoordelingsruimte meer — de offerte moet worden geweerd, zonder proportionaliteitstoets.
De les
Als inschrijver: wanneer het bestek een uitvoeringsplanning vereist, volstaat een loutere attestatie van naleving van de uitvoeringstermijn niet — lever een gedetailleerd werkprogramma met concrete fasen. In een open procedure kan een ontbrekend essentieel document niet na de indiening worden aangevuld. Als aanbestedende overheid: het ontbreken van een door het bestek vereiste planning kan als substantiële onregelmatigheid worden vastgesteld wanneer dit document nodig is om de haalbaarheid van de offerte te verifiëren. Een formele verwijzing naar artikel 76 KB is niet strikt vereist in de motivering, maar de kwalificatie als substantieel moet wel uit de motieven blijken.
Stel jezelf de vraag
Als inschrijver: heb je alle door het bestek vereiste documenten bijgevoegd? Is je 'planning' een gedetailleerd werkprogramma met concrete fasen, of slechts een verklaring? Als aanbestedende overheid: is het onderscheid tussen de planning bij de offerte en de planning bij uitvoering duidelijk in het bestek? Heb je bij het vaststellen van een onregelmatigheid de kwalificatie (substantieel of niet-substantieel) gemotiveerd?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →