Schorsing gunning rioolreiniging: onderaannemingsovereenkomst met ISO-gecertificeerde onderaannemer volstaat als draagkrachtbewijs — geen bijzondere vormvereisten, ontbreken datum niet fataal
De Raad van State schorste de gunning door de Stad Kortrijk van de opdracht voor het reinigen en inspecteren van riolen aan NV D.B.S., omdat de wering van de offerte van BV W. als substantieel onregelmatig op het eerste gezicht niet werd geschraagd door deugdelijke motieven: de bij de offerte gevoegde ondertekende onderaannemingsovereenkomst, waarin de ISO 17025-gecertificeerde onderaannemer X zich ertoe verbond het betrokken onderdeel van de opdracht uit te voeren, volstond als draagkrachtbewijs — het ontbreken van een datum en een aannemingsprijs was niet fataal.
Wat gebeurde er?
De Stad Kortrijk schreef een vereenvoudigde onderhandelingsprocedure met voorafgaande bekendmaking uit voor de opdracht 'reinigen en inspecteren van riolen 2025'. Een van de selectiecriteria was dat de inschrijver over een ISO 17025-certificaat diende te beschikken om rioolonderzoeken uit te voeren volgens NBN-EN 13508-2. Artikel II.2 van het bestek bepaalde dat een inschrijver die zich beroept op de draagkracht van onderaannemers, de nodige documenten aan zijn offerte diende toe te voegen waaruit de verbintenis bleek om de noodzakelijke middelen ter beschikking te stellen. Vier inschrijvers dienden een offerte in. BV W. beschikte zelf niet over het ISO 17025-certificaat maar deed beroep op de draagkracht van onderaannemer X, die het certificaat wel bezat. Bij haar offerte voegde zij een door beide partijen ondertekende aannemingsovereenkomst waarin X zich ertoe verbond, in geval van gunning, het onderdeel van de opdracht uit te voeren dat betrekking had op visueel onderzoek volgens ISO 17025 en geaccrediteerd volgens NBN-EN 13508-2. Het ISO 17025-certificaat op naam van X werd eveneens bijgevoegd. De overeenkomst was evenwel niet gedateerd en bevatte geen aannemingsprijs. Dit was reeds de tweede gunningsbeslissing: een eerste beslissing van 17 juni 2025 was geschorst bij arrest nr. 263.991 van 30 juli 2025 en vervolgens ingetrokken. In de bestreden gunningsbeslissing van 30 september 2025 werd de offerte van BV W. substantieel onregelmatig verklaard omdat geen 'verklaring' van de onderaannemer zou voorliggen zoals vereist door artikel II.2 van het bestek, en omdat de niet-gedateerde overeenkomst geen bevestiging zou bevatten dat beroep mag worden gedaan op de middelen van X. De Raad van State oordeelde dat de onderaannemer X zich door het ondertekenen van de overeenkomst wel degelijk had verbonden om het betrokken onderdeel van de opdracht uit te voeren, en zich aldus ertoe verbond de noodzakelijke middelen ter beschikking te stellen. De inschrijver kon overeenkomstig artikel 72, § 1, tweede lid, van het KB van 18 april 2017 gebruik maken van alle passende middelen om het draagkrachtbewijs te leveren. Er was op het eerste gezicht niet vereist dat de overeenkomst gedagtekend was of een aannemingsprijs bevatte. Artikel II.2 van het bestek legde evenmin bijzondere vormvereisten op. De Raad stelde bovendien vast dat uit de offerte van de gekozen inschrijver evenmin een formele 'verbintenis terbeschikkingstelling middelen' van diens onderaannemer voorlag, terwijl die inschrijver wel was geselecteerd. Het feit dat een andere inschrijver een meer formele eenzijdige verklaring van dezelfde onderaannemer X had voorgelegd, deed geen afbreuk aan de geldigheid van de door BV W. voorgelegde overeenkomst. Het enige middel was ernstig. De schorsing werd bevolen.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest verduidelijkt dat het draagkrachtbewijs bij beroep op een onderaannemer niet aan bijzondere vormvereisten is onderworpen. Een ondertekende aannemingsovereenkomst waarin de onderaannemer zich ertoe verbindt het betrokken onderdeel van de opdracht uit te voeren, volstaat als bewijs dat de noodzakelijke middelen ter beschikking zullen worden gesteld — ook zonder datum en zonder vermelding van een aannemingsprijs. De inschrijver kan gebruik maken van 'alle passende middelen' in de zin van artikel 72, § 1, tweede lid, van het KB van 18 april 2017. Het arrest illustreert ook het gelijkheidsbeginsel: wanneer de gekozen inschrijver evenmin een formele draagkrachtverklaring van zijn onderaannemer heeft voorgelegd maar wel geselecteerd wordt, kan een strengere eis niet aan andere inschrijvers worden opgelegd.
De les
Als inschrijver: dateer je onderaannemingsovereenkomsten altijd om elke discussie te vermijden, maar het ontbreken van een datum is op zich niet fataal als de ondertekende overeenkomst bij de offerte is gevoegd. Zorg ervoor dat de overeenkomst duidelijk de verbintenis bevat om het specifieke onderdeel van de opdracht waarvoor de draagkracht wordt ingeroepen, uit te voeren. Als aanbestedende overheid: leg geen strengere vormvereisten op aan het draagkrachtbewijs dan wat het bestek en de regelgeving voorschrijven. Wanneer artikel 72, § 1, tweede lid, van het KB van 18 april 2017 spreekt van 'alle passende middelen', is een ondertekende overeenkomst met verbintenis tot uitvoering een voldoende passend middel. Pas dezelfde maatstaf toe op alle inschrijvers.
Stel jezelf de vraag
Als inschrijver: is je onderaannemingsovereenkomst ondertekend en bevat ze een duidelijke verbintenis om het betrokken onderdeel van de opdracht uit te voeren? Is je certificaat op naam van de onderaannemer bijgevoegd? Als aanbestedende overheid: heb je dezelfde maatstaf gehanteerd voor het draagkrachtbewijs van alle inschrijvers? Leg je geen strengere vormvereisten op dan wat het bestek en de regelgeving voorschrijven?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →