Gelijkheidsbeginsel
Het gelijkheidsbeginsel vereist dat alle inschrijvers gelijk behandeld worden gedurende de hele aanbestedingsprocedure. Dit fundamentele beginsel verbiedt discriminatie en vereist dat vergelijkbare situaties op dezelfde manier worden behandeld. Schendingen leiden regelmatig tot schorsing of vernietiging van gunningsbeslissingen.
Minister Defensie sloot de Havilland uit van defensieaanbesteding zonder objectieve selectiecriteria
Schorsing omdat de minister de kandidatuur van De Havilland weigerde zonder helder criteria of objectieve gronden, in strijd met gelijkheid.
Agence du Numérique evalueerde cybersecurity-services zonder transparante gunningsmethodologie
Schorsing was gerechtvaardigd omdat de methode voor evaluatie van de cyberincident-responders ondoorzichtig was en verschillende inschrijvers niet gelijk werden behandeld.
Stad Brussel schendt zorgvuldigheidsbeginsel bij prijs- en kostenonderzoek voor asfalteringswerken
De Raad vernietigde de gunningsbeslissing omdat de stad ten onrechte geen zorgvuldig prijsonderzoek uitvoerde: zij verhoogde het wettelijk afwijkingspercentage van 15% naar 25%, waardoor geen prijsbevraging bij de gekozen inschrijver plaatsvond.
Vernietiging gunning architectenopdracht via versnelde procedure: offerte ten onrechte als laattijdig geweerd na tegenstrijdige indieningstermijnen tussen e-mail en e-procurement platform – aanbestedende overheid onderzocht de door haar eigen fout gecreëerde gerechtvaardigde verwachtingen niet
De Raad van State vernietigde via de versnelde procedure van artikel 17, §6 de gunning door Nautisport van de architectenopdracht voor renovatie en uitbreiding van het multisportcomplex te Edingen aan het consortium 'Atelier d'architecture D.D.V. – Fally & Associés – BE Pierre Berger', omdat Nautisport de offerte van Arcadus en Arcadis ten onrechte als laattijdig had geweerd: het e-procurement platform van de FOD BOSA had als uiterste indieningsdatum 18 juli 2024 meegedeeld terwijl Nautisport per e-mail 2 juli 2024 had aangegeven, en Nautisport had de offerte automatisch uitgesloten zonder te onderzoeken of de gerechtvaardigde verwachtingen die door de platformmelding waren gewekt, het gelijkheids- en proportionaliteitsbeginsel niet vereisten een andere oplossing te kiezen.
Vernietigingsberoep verworpen: alle vijf middelen tegen gunning lot 2 restauratiewerken Collégiale Sainte Croix te Luik afgewezen – beoordelingsruimte aanbestedende overheid gerespecteerd, geen onregelmatigheden in offerte gekozen inschrijver, keuze steensoort en samenwerking tussen loten zijn geldige gunningscriteria
De Raad van State verwierp het vernietigingsberoep van Monument Hainaut SA tegen de gunning door de Stad Luik van lot 2 (metselwerk) van de restauratiewerken aan de buitengevel van de Collégiale Sainte Croix aan de tijdelijke maatschap Galère-Liégeois, nadat alle vijf middelen werden afgewezen: de regelmatigheidscontrole van de offertes was afdoende gemotiveerd, de werfinstallatie buiten de aangeduide 'beschikbare zones' was geen onregelmatigheid, de ontbrekende berekeningsnota betrof de uitvoeringsfase en niet de offerte, de time-lapse was een geldig fotografisch verslag, en de gunningscriteria (steenkeuze, samenwerking loten, presentatiekwaliteit) waren verbonden met het voorwerp van de opdracht.
Vordering verworpen: beoordeling offertes voor raamovereenkomst fietsleasing Stad Hasselt doorstaat de toets – globale beoordeling en gedetailleerdere toelichting gekozen inschrijver rechtvaardigen hogere score, verificatie selectiecriteria blijkt uit administratief dossier
De Raad van State verwierp de vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van NV C.B.L. tegen de gunningsbeslissing van de Stad Hasselt voor een raamovereenkomst fietsleasing voor personeel en onderwijzend personeel van Groep Hasselt, omdat geen van beide middelen ernstig was: de kritiek op de beoordeling van de offertes op de gunningscriteria 'procesflow' en 'kwaliteit' was ongegrond aangezien de scores op een globale beoordeling berustten en de gekozen inschrijver een gedetailleerdere toelichting had geboden (met name inzake het onderwijzend personeel), en de verificatie van de selectiecriteria en uitsluitingsgronden van de gekozen inschrijver voldoende bleek uit het verslag van nazicht en het administratief dossier.
Schorsing gunning raamovereenkomst woningherstel – aanbestedende overheid valoriseerde eerdere referenties en attestaties van gekozen inschrijver bij kwaliteitscriterium terwijl bestek enkel 'middelen voor optimale uitvoering' als gunningscriterium voorzag, in strijd met artikel 81 wet 2016 en transparantiebeginsel
De Raad van State schorste bij uiterst dringende noodzakelijkheid de gunning door SRL Sambre & Biesme van een raamovereenkomst voor werken (herstel van bewoonde en onbewoonde woningen) aan SA SOTRELCO, omdat de aanbestedende overheid bij de beoordeling van het tweede gunningscriterium (kwaliteit, 30%) de eerdere referenties en attestaties van goede uitvoering van SOTRELCO had gevaloriseerd, terwijl deze informatie niet overeenkwam met de 'middelen die zullen worden ingezet voor een optimale uitvoering' zoals omschreven in het bestek — de inschrijvers konden uit het bestek niet begrijpen dat hun eerdere realisaties, die doorgaans tot de kwalitatieve selectie behoren, bij dit gunningscriterium in aanmerking zouden worden genomen.
Schorsing verleend: CPAS Hamois mocht verplichte opties voor energierenovatie niet zonder voorafgaande waarschuwing uitsluiten bij beoordeling BAFO's – gelijkheids- en transparantiebeginsel geschonden doordat inschrijvers niet tijdig wisten dat opties buiten beschouwing zouden worden gelaten
De Raad van State schorste bij uiterst dringende noodzakelijkheid de gunning door het CPAS van Hamois van een overheidsopdracht voor werken (energetische renovatie van zes aangepaste woningen) aan SRL Denis, omdat het CPAS na de onderhandelingen en de indiening van de BAFO's had beslist de drie door het bestek opgelegde opties (drievoudige beglazing, bio-sourced isolatie en enkelvoudige ventilatie) niet te lichten en buiten beschouwing te laten bij de vergelijking van de offertes, zonder de inschrijvers hiervan vooraf in kennis te stellen — waardoor het gelijkheids- en transparantiebeginsel werden geschonden, aangezien deze keuze het klassement wijzigde en RENO.ENERGY bij inachtneming van de opties als eerste zou zijn gerangschikt.
Vernietiging gunning experts rénovation énergétique (INTERREG RENOVALT) – IFAPME liet gekozen inschrijver zijn offerte verbeteren door bijkomende detaillering gunningscriterium te vragen, zonder dezelfde mogelijkheid aan andere inschrijver te bieden (schending gelijkheidsbeginsel)
De Raad van State vernietigde de gunning door IFAPME van lot 1 (versant wallon) van de opdracht voor experts rénovation énergétique in het kader van het INTERREG-project RENOVALT aan SM POLY-TECH, omdat IFAPME in strijd met het gelijkheidsbeginsel uitsluitend aan POLY-TECH had gevraagd haar offerte te detailleren voor de vijf deelactiviteiten van het kwalitatieve gunningscriterium (compétences technico-pédagogiques), terwijl SM ST.AR.TECH niet dezelfde mogelijkheid kreeg, en de aldus verkregen preciseringen nieuwe elementen bevatten die positief werden beoordeeld.
Een bestek dat monopolietaken van gerechtsdeurwaarders opneemt in het prijscriterium is fundamenteel onwettig — en een bevraging achteraf kan dat gebrek niet verhelpen
De Raad van State vernietigt de gunning van een opdracht voor debiteurenbeheer via een gerechtsdeurwaarder, omdat het bestek de monopoliebevoegdheden van gerechtsdeurwaarders — waarvoor wettelijk vastgestelde tarieven gelden die niet aan prijsconcurrentie mogen worden onderworpen — opnam in de inventaris die diende als basis voor het gunningscriterium prijs, en de aanbestedende overheid bij de beoordeling van dat criterium vervolgens afweek van het bestek door de inventarisprijzen te vervangen door het resultaat van een informele bevraging over de 'minnelijke fase' — een begrip dat niet in het bestek voorkwam — waardoor de inschrijvers bij het opstellen van hun offerte niet konden voorzien hoe het prijscriterium zou worden beoordeeld.
Het toelaten van prijskortingen bij combinaties van percelen is geen wezenlijke bestekwijziging — en een trager vergroeningsritme dan de LEZ-regelgeving mogelijk voorschrijft, maakt een offerte niet automatisch onregelmatig
De Raad van State verwerpt het beroep tot nietigverklaring van de gunning van een opdracht voor de exploitatie en vergroening van geregeld busvervoer (West 1, zestien percelen), omdat (1) het invoeren van een 'combinatiemogelijkheid' voor percelen vanaf de derde bestekversie geen wezenlijke wijziging was maar het louter expliciteren van de bestaande mogelijkheid tot prijskorting bij meerdere percelen op grond van artikel 58 KB speciale sectoren, (2) de offerte van de gekozen inschrijver voor het Gentse perceel niet substantieel onregelmatig was wegens de LEZ-regelgeving — nu de regelgeving uitdrukkelijk in een systeem van individuele toelatingen voorziet voor de periode 2027-2030 en niet vaststaat dat na 2030 geen toelatingen meer mogelijk zijn, (3) de aanbestedende overheid een omstandig prijsonderzoek heeft gevoerd dat het prijsverschil van 36,5% afdoende verklaarde door verschillen in financieringsmodel, infrastructuurkosten en vergroeningsritme, zonder dat een bijzonder onderzoek naar abnormale prijzen vereist was, (4) de vorming van een tijdelijke maatschap door zeven geselecteerde entiteiten uit dezelfde groep rechtsgeldig was en geen mededingingsbeperkende handeling inhield, en (5) het beweerde belangenconflict in hoofde van de CEO van de moedergroep van de gekozen inschrijver — tevens voorzitter van de sectorfederatie — niet verder kwam dan loutere beweringen en veronderstellingen.
Handtekeningen op verbintenisverklaringen van derden die niet overeenstemmen met de identiteitskaart mogen als onbewijskrachtig worden geweigerd — en de aanbestedende overheid hoeft de inschrijver geen tweede kans te geven
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de niet-selectie van een inschrijver bij een raamovereenkomst voor loodgieterswerken, omdat (1) de aanbestedende overheid de verbintenisverklaringen van twee onderaannemers als onbewijskrachtig mocht weigeren wegens niet-overeenstemmende handtekeningen met hun identiteitskaart — wat geen schending is van de bewijskracht van een onderhandse akte maar een vaststelling dat de verklaringen de beweerde verbintenissen niet aantonen, (2) de formele motivering afdoende was nu zij de concrete reden van de weigering vermeldde, en (3) de zorgvuldigheidsplicht de aanbestedende overheid niet verplichtte om de inschrijver nogmaals te bevragen nadat zij reeds gebruik had gemaakt van de mogelijkheid om aanvullende informatie op te vragen na de opening van de offertes.
Een groot prijsverschil alleen volstaat niet om een bijzonder onderzoek naar abnormale prijzen te verplichten — en vertrouwelijkheid rechtvaardigt dat de details van een prijstoelichting niet in het gunningsverslag staan
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de gunning van een raamovereenkomst voor reisdiensten, omdat (1) de aanbestedende overheid wel degelijk een algemeen prijsonderzoek heeft gevoerd — met een interne prijsvergelijking en een gerichte bevraging van de twee scherpst biedende inschrijvers — en na afdoende toelichting terecht kon concluderen dat geen sprake was van schijnbaar abnormale prijzen, (2) het loutere bestaan van een groot prijsverschil (57%) tussen offertes niet automatisch de verplichting doet ontstaan om over te gaan tot een bijzonder onderzoek naar abnormale prijzen, nu de aanbestedende overheid een ruime beoordelingsvrijheid heeft — zeker bij intellectuele diensten — en het feit dat de gekozen inschrijver als zittende dienstverlener haar scherpere prijzen kon verantwoorden met franchisewijzigingen, omzetstijging en technologische optimalisatie, en (3) de gekozen inschrijver haar offerte niet onrechtmatig had gewijzigd door afzonderlijke tarieven voor online en offline boekingen op te geven, nu het bestek zelf die mogelijkheid voorzag bij de omschrijving van het gunningscriterium 'online boekingssysteem'.
De aanwijzing van een voorkeurbieder in een onderhandelingsprocedure voor treinstellen van 3,3 miljard euro doorstaat de toets — ook al scoort de goedkoopste inschrijver technisch lager en ook al is de beoordelingsmethode pas na opening van de offertes uitgewerkt
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tweede gunningsbeslissing voor een raamovereenkomst voor de levering van elektrische en batterijelektrische treinstellen (AM30) ter waarde van meer dan 3,3 miljard euro, omdat (1) de aanbestedende overheid na een eerdere succesvolle schorsing de motivering van het technisch criterium afdoende heeft verbeterd, (2) de beoordelingsmethode — een plus/min-waardensysteem voor het technisch criterium — niet vooraf in de opdrachtdocumenten hoefde te worden aangekondigd, mits zij coherent is en de gunningscriteria niet denatureert (toepassing TNS Dimarso), (3) de keuze om na vier onderhandelingsrondes over te gaan tot aanwijzing van een voorkeurbieder in plaats van een vijfde onderhandelingsronde niet kennelijk onredelijk is, (4) de beweerde specifieke beoordelingsfouten bij de technische, contractuele en energiecriteria het puntenverschil niet overbruggen, en (5) het argument dat de aanbestedende overheid de uitsluitingsgronden had moeten onderzoeken wegens de activiteiten van de gekozen inschrijver in bezet Palestijns gebied prematuur is, nu de bestreden beslissing slechts een voorkeurbieder aanwijst en geen definitieve gunning inhoudt.
Een inschrijver die zelf 'niet conform' invult voor een essentiële eis, kan achteraf niet beweren dat hij wél kon voldoen — en een bestek dat aansluit bij eerdere voertuigen is niet automatisch op maat van de zittende inschrijver geschreven
De Raad van State verwerpt het beroep tot nietigverklaring van de gunning van een raamovereenkomst voor de levering van multifunctionele brandweerautopompen 4x4, omdat (1) de verzoekende partij zelf in haar offerte uitdrukkelijk 'NEEN' had ingevuld bij de conformiteitsvereiste van drie scharnierpunten voor opstaptreden — met de opmerking 'dit is een zinloze eis om bepaalde firma's te bevoordelen' — en de aanbestedende overheid haar offerte terecht als substantieel onregelmatig heeft verklaard, (2) de verzoekende partij er niet in slaagt aan te tonen dat het bestek op maat van de zittende inschrijver is geschreven, nu zij zelf voor het merendeel van de technische vereisten 'conform' had kunnen aanbieden en de driescharniereneis voortkwam uit concrete operationele ervaringen van de brandweer, (3) de looptijd van zes jaar voor de raamovereenkomst afdoende was gemotiveerd in de toelichtingsnota aan de Inspectie van Financiën — met verwijzing naar de hoge investeringskosten voor prototypebouw en de productietermijn van anderhalf tot twee jaar — en die motivering niet in het bestek zelf hoefde te staan, en (4) het middel inzake machtsafwending faalt bij gebrek aan ernstige en met elkaar overeenstemmende aanwijzingen.
Zusterarrest autopompen 4x2: bewust niet-conform inschrijven bij essentiële eis leidt onvermijdelijk tot substantiële onregelmatigheid
In dit zusterarrest van arrest 264.262 — met dezelfde partijen, dezelfde opdracht maar voor perceel 1 (autopompen 4x2) — verwerpt de Raad van State het beroep tot nietigverklaring op identieke gronden: de inschrijver die zelf uitdrukkelijk 'niet conform' invulde bij de essentiële eis van drie scharnierpunten voor opstaptreden, met de opmerking dat dit 'een zinloze eis is om bepaalde firma's te bevoordelen', kan achteraf niet beweren dat zij wél had kunnen voldoen, en het bestek is niet op maat van de zittende inschrijver geschreven nu de betwiste eis voortkwam uit concrete operationele ervaringen van de brandweer.
De beoordelingsmethode voor gunningscriteria hoeft niet vooraf te worden bekendgemaakt — en een beschrijvende beoordelingsschaal met vijf niveaus is niet onregelmatig
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de gunning van een overheidsopdracht voor werken (renovatie industrieel gebouw en aanleg bedrijvenpark), omdat (1) de beoordelingsmethode — een beschrijvende vijfpuntenschaal — niet vooraf in de opdrachtdocumenten hoefde te worden aangekondigd, mits zij coherent is, de gunningscriteria niet denatureert en geen discriminerend effect heeft (bevestiging van het TNS Dimarso-arrest), (2) de aanbestedende overheid de planningen van de inschrijvers mocht corrigeren om de vergelijkbaarheid te waarborgen door de startdatum te verschuiven naar het moment waarop daadwerkelijk op de werf wordt gewerkt, (3) het aspect 'organisatie' — waaronder het beheer van hinder in een stedelijke omgeving — duidelijk in het bestek was aangekondigd als beoordelingselement, en de inschrijver dit in haar offerte niet had behandeld, en (4) de aanbestedende overheid niet verplicht was om de inschrijver te vragen haar offerte op dit punt aan te vullen — dat zou een substantiële verbetering zijn geweest die het gelijkheidsbeginsel zou schenden.
Bij een globale beoordeling van technische waarde mag de aanbestedende overheid de vastgestelde meer- en minwaarden cijfermatig vertalen naar een score — en na vier offerterondes mag zij een voorkeursbieder aanwijzen zonder verder te onderhandelen
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de aanwijzing van CAF als voorkeursbieder voor de NMBS-raamovereenkomst voor nieuwe treinstellen (AM30), omdat (1) de beoordelingsmethode voor het criterium 'Technische waarde' — een beginscore van 18/36 met bijstelling van 0,1 punt per vastgestelde meer- of minwaarde — zich inpaste in de vooraf aangekondigde globale beoordeling en geen nieuw systeem was maar een nadere invulling na het eerdere schorsingsarrest, (2) de beoordelingselementen niet als subgunningscriteria waren gehanteerd omdat zij niet elk afzonderlijk waren gewogen, (3) de NMBS na vier offerterondes over twee jaar mocht beslissen een voorkeursbieder aan te wijzen in plaats van verder te onderhandelen, nu zij aannemelijk maakte dat verdere rondes ernstige negatieve gevolgen zouden hebben (70-100 miljoen euro OPEX-kosten, vertraging tot na 2030) terwijl het onzeker was of de offertes nog konden verbeteren, en (4) een nieuw middel dat pas op de dag van de terechtzitting schriftelijk werd ingediend, niet-ontvankelijk was wegens schending van de loyale procesvoering — ook al werd het aangebracht als middel van openbare orde.
Wanneer een inschrijver in zijn inventaris een streepje plaatst in plaats van een prijs, moet de formele motivering van de gunningsbeslissing het volledige onderzoek weerspiegelen — niet alleen het eindresultaat
De Raad van State schorst de gunning van een dienstenopdracht voor de exploitatie van een radiodispatching, omdat de formele motivering van de gunningsbeslissing ontoereikend is: de aanbestedende overheid stelde dat de gekozen inschrijver een prijs van 0 euro had ingediend voor een transitiepost die zij als zittende operator niet nodig had, terwijl uit het administratief dossier bleek dat de inventaris slechts een streepje bevatte — een wezenlijk verschil dat de aanbestedende overheid voor de keuze plaatste tussen een materiële fout (artikel 34 KB 18/04/2017) en een substantiële onregelmatigheid (artikel 76 KB 18/04/2017), zonder dat dit onderzoek in de motivering tot uiting kwam.
De correlatie tussen de aangeboden prijs en de diepgang van het plan van aanpak mag worden betrokken bij de kwalitatieve beoordeling — en het niet-abnormaal bevinden van de prijs staat daar niet aan in de weg
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de gunning van een studieopdracht voor walstroom in een zeehaven, omdat (1) de aanbestedende overheid uit de correlatie tussen de lage prijs en het voorgestelde plan van aanpak mocht afleiden dat de studie met onvoldoende diepgang zou worden aangepakt — zonder daarmee de autonomie van de gunningscriteria te schenden — en (2) de vaststelling dat de prijs niet abnormaal is, niet tegenstrijdig is met de vaststelling dat het plan van aanpak onvoldoende diepgang vertoont: de prijs was normaal voor de voorgestelde aanpak, maar de aanpak zelf was ontoereikend.
Een aanbestedende overheid kan niet op grond van artikel 85 van de Overheidsopdrachtenwet afzien van een opdracht die reeds in uitvoeringsfase is getreden — ook niet als de formele kennisgeving ontbreekt
De Raad van State schorst de beslissing van een gemeente om de gunning van een raamovereenkomst voor periodieke controles in te trekken en af te zien van de opdracht, omdat de opdracht op het ogenblik van die beslissing reeds in een fase van uitvoering was getreden — er was een startbevel gegeven, er waren meer dan tachtig controles uitgevoerd — en artikel 85 van de Overheidsopdrachtenwet enkel kan worden ingeroepen tijdens de plaatsingsfase, niet nadat de uitvoering is begonnen.
Wanneer een inschrijver ook na een uitdrukkelijk verzoek om verduidelijking de gevraagde informatie niet verstrekt, is de aanbestedende overheid verhinderd de offerte te beoordelen en moet zij die nietig verklaren
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de onregelmatigverklaring van een offerte voor duurzame energieopslag, omdat de inschrijver — ook na een uitdrukkelijk verduidelijkingsverzoek — de vereiste informatie over standby- en koelingsverbruik niet verstrekte, waardoor de aanbestedende overheid de offerte niet kon aftoetsen aan het subgunningscriterium OPEX en verplicht was de offerte nietig te verklaren.
Wanneer het bestek een ISO-norm voorschrijft als meetmethode en alle metingen consequent boven de maximaal toegelaten grens uitkomen, is de onregelmatigverklaring van de offerte niet onwettig — ook al komen eigen metingen van de inschrijver tot een ander resultaat
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de onregelmatigverklaring van een offerte voor interventiebroeken, omdat het bestek uitdrukkelijk ISO 3801 als meetmethode voorschreef, alle laboratoriummetingen consequent een gewicht boven de maximaal toegelaten grens van 255 g/m² opleverden, en de inschrijver niet aannemelijk maakt dat het verschil tussen de eerste en tweede meting of haar eigen afwijkende metingen de wettigheid van de vaststelling aantasten.
Een kwalitatieve beoordeling waarbij dezelfde elementen uit een offerte bij meerdere gunningscriteria als min- of pluspunt worden meegenomen is niet onwettig, zolang de beoordeling telkens vanuit een ander kader en een andere invalshoek gebeurt
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de gunning van een raamovereenkomst voor visuele en verbale branding van de Stad Brugge, omdat de verzoeker niet aannemelijk maakt dat het ontbreken van een vooraf bekendgemaakte beoordelingsmethodiek onwettig is wanneer de evaluatie op een voor de hand liggende manier besloten lag in de omschrijving van de gunningscriteria, en omdat het meenemen van dezelfde offerteaspecten bij meerdere gunningscriteria geen verboden dubbele beoordeling uitmaakt wanneer de beoordeling telkens vanuit een andere invalshoek gebeurt.
Een inschrijver die bepaalde onderdelen wel beschrijft in haar toelichtingsnota's maar ze niet opneemt in haar financieel plan, begaat een substantiële onregelmatigheid — en de aanbestedende overheid is bij een mededingingsprocedure met onderhandeling niet verplicht om die te laten regulariseren
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de beslissing om de offerte van Cœur de Ville onregelmatig te verklaren en haar niet uit te nodigen voor de onderhandelingsfase bij de herinrichting van een plein, omdat het niet opnemen van bepaalde aménagements in het financieel plan — terwijl die wel in andere offertedocumenten stonden — terecht als een substantiële onregelmatigheid werd gekwalificeerd, en omdat de aanbestedende overheid niet verplicht was om regularisatie toe te staan wanneer het bestek haar daartoe slechts een mogelijkheid bood en geen verplichting oplegde.
Aansluiting reservoirs Ghlin op ORES-netwerk: schorsing wegens kennelijk onredelijk besluit om indieningstermijn niet te verdagen na platformstoring in laatste twee uren
De Raad van State schorst de gunning van een opdracht voor de aansluiting van reservoirs op het ORES-netwerk, omdat de aanbestedende overheid een kennelijke beoordelingsfout beging door de indieningstermijn niet te verdagen nadat het e-Procurement platform gedurende meer dan een uur onbeschikbaar was in de laatste twee uren vóór de deadline — het feit dat één andere inschrijver op hetzelfde tijdstip wél kon ondertekenen, volstaat niet om de moeilijkheden van de verzoekende partij te weerleggen wanneer de ondersteuningsdienst zelf slechts 'a priori' bevestigt dat de handtekeningen weer functioneel zouden moeten zijn.
Een gunningscriterium dat het verschil in RIZIV-terugbetaling tussen biosimilairen en een origineel geneesmiddel verrekent in de 'nettokost voor het ziekenhuis' kan de mededinging vervalsen en het gelijkheidsbeginsel schenden — ook al identificeert het de economisch voordeligste offerte voor het ziekenhuis
De Raad van State schorst de gunning van een raamovereenkomst voor de levering van groeifactoren (G-CSF) aan ziekenhuizen, omdat het gunningscriterium 'nettokost voor het ziekenhuis' — dat de RIZIV-terugbetaling verrekent in de prijsscore — een structureel concurrentievoordeel van 209,88 euro toekent aan de enige producent van het originele geneesmiddel Lonquex (lipegfilgrastim), waardoor producenten van biosimilairen op basis van pegfilgrastim feitelijk niet kunnen mededingen, zelfs niet met een nulprijs.
Een grondig prijsonderzoek met meerdere rondes kan volstaan om een schijnbaar abnormaal lage prijs te aanvaarden — ook wanneer de gekozen inschrijver uitgaat van een lager aantal operationele dossiers door het revolving-effect
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de gunning van een opdracht voor minnelijke invordering van schuldvorderingen voor de SWDE en de CILE, omdat de aanbestedende overheid binnen de grenzen van een zorgvuldige beoordeling is gebleven door de prijsverantwoording van de gekozen inschrijver te aanvaarden na een uitgebreid prijsonderzoek met meerdere rondes — en omdat de grieven over GDPR-schending bij onderaanneming in Tunesië, sociale dumping en procedurele onregelmatigheden bij de BAFO-fase niet ernstig genoeg zijn om tot schorsing te leiden.
De regularisatiemogelijkheid voor fiscale schulden geldt ook bij dwingende spoed — en dwingende redenen van algemeen belang laten juist toe om voorbij te gaan aan de uitsluiting zelf, niet aan de regularisatieplicht
De Raad van State vernietigt de gunning van een opdracht voor elektriciteitslevering aan de stad Sint-Niklaas, omdat de aanbestedende overheid een inschrijver met fiscale schulden heeft uitgesloten zonder hem de wettelijk verplichte eenmalige regularisatiemogelijkheid van vijf werkdagen te bieden — terwijl dwingende spoed geen rechtvaardiging vormt om de regularisatieplicht over te slaan, en de wet integendeel voorziet dat dwingende redenen van algemeen belang toelaten om de verplichte uitsluiting zelf buiten toepassing te laten.
Wie een prijsformule in het bestek opneemt die niet werkt bij een nulprijs, kan die formule niet omzeilen door beide offertes het maximum te geven — en de onmogelijkheid om de formule toe te passen ontslaat de overheid niet van haar wettelijke verplichtingen
De Raad van State schorst de gunning van een raamovereenkomst voor maaltijdcheques en geschenkcheques voor het personeel van Actiris, omdat de aanbestedende overheid de prijsformule uit het bestek niet kon toepassen wegens een nulprijs in een van de offertes en vervolgens aan beide offertes het maximum van 35 punten toekende — waardoor twee offertes met een verschillende prijs gelijk werden behandeld en het prijscriterium werd uitgehold, in strijd met het gelijkheidsbeginsel en het transparantiebeginsel.
Wie bij het prijsonderzoek steunt op eigen gegevens die niet van de inschrijver komen, moet die gegevens eerst aan de inschrijver voorleggen — en ze controleerbaar motiveren in het gunningsverslag
De Raad van State schorst de gunning van een raamovereenkomst voor groenbeheerwerken langs kanalen en waterlopen, omdat de aanbestedende overheid de offerte van de verzoeker onregelmatig verklaarde op basis van eigen houtopbrengstcijfers uit een eerdere opdracht en een extern advies — zonder die gegevens eerst aan de inschrijver voor te leggen zodat hij erop kon reageren, en zonder in het gunningsverslag de bron of context van die cijfers te vermelden.
Motiveringsgebreken bij subcriteria doen er pas toe als ze samen genoeg punten vertegenwoordigen om het resultaat te kunnen wijzigen — en een BAFO die alleen de prijs betreft, benadeelt niet wie al de laagste prijs had
De Raad van State verwerpt de vordering tegen de gunning van een raamovereenkomst voor langlopende IT-opleidingen in elf percelen, omdat de vastgestelde motiveringsgebreken bij afzonderlijke subcriteria onvoldoende punten vertegenwoordigden om het resultaat te kunnen wijzigen, omdat de verzoekende partij geen kennelijke beoordelingsfout aantoonde bij de evaluatie van de cv's van haar opleiders, en omdat de onderhandeling met enkel de eerstgerangschikte zich beperkte tot de prijs — zodat de verzoeker, die al de beste prijs had en het maximum op het prijscriterium scoorde, niet werd benadeeld.
Een louter beschrijvende beoordeling van offertes volstaat niet — de motivering moet voor elk beoordelingselement uit het bestek aangeven of en waarom een offerte beter of minder goed scoort
De Raad van State schorst voor de tweede maal de gunning van een architectuuropdracht voor 45 studentenwoningen in Doornik, omdat het nieuwe gunningsverslag — opgesteld na een eerste schorsingsarrest wegens motiveringsgebreken — opnieuw faalde in de formele motivering: de beoordeling van de offertes was louter beschrijvend zonder aan te geven of elementen positief of negatief werden gewaardeerd, gebruikte niet dezelfde beoordelingselementen voor elke offerte, en behandelde niet alle in het bestek aangekondigde beoordelingselementen voor het tweede criterium.
Wijzigingen aan meetstaten tijdens onderhandelingen in speciale sectoren schenden het gelijkheidsbeginsel niet als ze aan alle inschrijvers worden meegedeeld
De Raad van State verwerpt de vordering tegen de gunning van een raamovereenkomst voor groenonderhoud, sneeuwruimen en zoutstrooien bij de NMBS, omdat de aanpassingen aan het bestek in de BAFO-fase ofwel verduidelijkingen waren van bestaande bestekbepalingen ofwel wijzigingen die aan alle inschrijvers gelijk werden meegedeeld, en omdat de verzoekende partij voor geen enkel van de vier betwiste percelen als tweede was gerangschikt — zodat zij haar belang bij de middelonderdelen over abnormale prijzen en vervlechting van winnende inschrijvers niet aantoonde.
Beoordelingsmethode NMBS-treincontract geschorst: verband tussen kwalitatieve labels en punten is onbegrijpelijk
De Raad van State schorst de aanwijzing van CAF als preferentiële inschrijver voor het AM30-raamakkoord van de NMBS (tot 4,66 miljard euro voor elektrische treinstellen), omdat de beoordelingsmethode voor het criterium 'technische waarde' niet toeliet te begrijpen hoe de generieke kwalitatieve labels en de vastgestelde meer- en minwaarden zich vertaalden in de toegekende puntenscores.
Kwaliteitsdoelstellingen per stuk beoordelen en scoren is geen ongeoorloofd gebruik van subgunningscriteria
De Raad van State verwerpt de vordering tegen de gunning van een raamovereenkomst voor warme drankautomaten omdat het systematisch beoordelen en scoren van elk van de in het bestek aangekondigde kwaliteitsdoelstellingen geen ongeoorloofde subgunningscriteria creëert, maar slechts de aangekondigde beoordelingsmethodiek van plus- en minpunten toepast.
Een minimumeis als 'te ontwikkelen' aanbieden is geen onregelmatigheid als het bestek die antwoordmogelijkheid voorziet
De Raad van State verwerpt de vordering tegen de gunning van een SaaS-opdracht omdat het bestek uitdrukkelijk toeliet dat inschrijvers minimumeisen als 'te ontwikkelen' aanboden — mits concrete beschrijving van de manier en het tijdsbestek — en omdat de aanbestedende overheid die aanpak ook bij de beoordeling op haar inhoudelijke merites mocht waarderen.
Een selectiecriterium zonder minimumdrempel is geen selectiecriterium — ook niet als de drempel 'nul' is
De Raad van State vernietigt de gunning van een takeldienst omdat geen enkel selectiecriterium in het bestek een minimaal vereist niveau bevatte — en een drempel van 'nul' niet geldt als een 'gepast eisenniveau' in de zin van artikel 65 van het plaatsingsbesluit.
Een gunningscriterium dat inschrijvers dwingt tot gissen, schendt het gelijkheidsbeginsel — ook buiten de wet overheidsopdrachten
De Raad van State vernietigt de gunning van een opdracht voor gerechtsdeurwaardersdiensten omdat het enige gunningscriterium — de signeringstermijn — onvoldoende informatie gaf over het aantal gelijktijdig te behandelen dwangbevelen, waardoor inschrijvers hun offerte op vermoedens moesten baseren.
Verbonden ondernemingen weren zonder ze te horen? Dat kan niet
De Raad van State schorst de wering van offertes van twee zusterondernemingen wegens vermeende mededingingsverstoring, omdat de aanbestedende overheid hen niet eerst de kans heeft gegeven om aan te tonen dat hun offertes onafhankelijk tot stand zijn gekomen.
Stel je beoordelingsmethode vast vóór de opening van de offertes — en pas ze correct toe
De Raad van State schorst een gunningsbeslissing voor meet- en detectietoestellen omdat de beoordelingsmethode voor het criterium 'functionele waarde' niet vooraf was vastgesteld en bovendien rekenkundig inconsistent was toegepast, waardoor de inschrijver de puntentoekenning niet kon controleren.
Weigering prijsverantwoording voor 42,86% goedkopere offerte geofysisch bodemonderzoek doorstaat marginale toetsing
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid tegen de substantieel onregelmatigverklaring van een offerte voor geofysisch bodemonderzoek, omdat de aanbestedende overheid binnen haar beoordelingsruimte kon oordelen dat de prijsverantwoording — bestaande uit algemene efficiëntiefactoren en een loutere prijsopbouw per post — niet afdoende het schijnbaar abnormaal karakter van een totaalprijs die 42,86% onder het gemiddelde lag, weerlegt.
Schorsing gunning parkbegraafplaats Beverlo wegens openbaarmaking initiële offerteprijzen via e-Procurement vóór heronderhandeling — laagste bieder structureel benadeeld door ongelijk speelveld
De Raad van State schorst bij uiterst dringende noodzakelijkheid de gunning van de infrastructuurwerken voor de parkbegraafplaats Beverlo te Beringen, omdat de zichtbaarheid van het proces-verbaal van opening met alle initiële totaalprijzen op het e-Procurement-platform vóór de uitnodiging tot herindiening van offertes een onrechtmatig concurrentievoordeel heeft gecreëerd voor de andere inschrijvers ten nadele van de initieel laagste bieder, en daarmee het gelijkheidsbeginsel en het verbod van artikel 13, §1 van de wet van 17 juni 2016 heeft miskend.
Vernietiging gunning domeinconcessie avondmarkten Blankenberge — afwijking van het minimaal biedingsbedrag na opening offertes schendt gelijkheids- en patere legem-beginsel
De Raad van State vernietigt de gunning van de concessie voor de exploitatie van zeven avondmarkten in Blankenberge, omdat de stad na opening van de offertes het minimum biedingsbedrag van 50.000 euro per jaar buiten toepassing heeft gelaten terwijl alle drie de inschrijvers onder dat minimum hadden geboden, wat het gelijkheidsbeginsel en het patere legem-beginsel schendt.
Vijf forfaitaire posten per perceel voor takeldiensten volstaat: professionele inschrijver kan gemiddelde prijs berekenen op basis van sectorkennis
De Raad van State verwerpt de vordering tegen de gunning van een opdracht voor takeldiensten omdat de aanbestedende overheid een ruime beoordelingsbevoegdheid heeft bij het opstellen van de inventaris, de opsplitsing in vijf forfaitaire posten per perceel niet ongebruikelijk is in de sector, en een professionele dienstverlener een verantwoorde gemiddelde prijs moet kunnen berekenen.
Tweede vordering kantelbare palen NMBS verworpen: onderscheid onderhandeling en prijsverantwoording, selectief bijzonder prijsonderzoek toegestaan
De Raad van State verwerpt ook de vordering van een andere inschrijver tegen dezelfde NMBS-gunning voor kantelbare palen, met verduidelijking dat een prijsverantwoording geen onderhandeling is, het bijzonder prijsonderzoek selectief op de eerst gerangschikte mag worden toegepast, en herhaalde bevraging is toegestaan.
Schorsing papierraamovereenkomst: herkomstcertificaat dekt niet alle aangeboden papiersoorten
De Raad van State schorst de gunning van een raamovereenkomst voor milieuvriendelijk kantoorpapier omdat de aanbestedende overheid onzorgvuldig heeft onderzocht of het ingediende certificaat 'Origine France Garantie' alle specifieke papiersoorten in de offerte van de gekozen inschrijver dekte, terwijl minstens één papiersoort in Brazilië wordt geproduceerd.
La FWB peut valablement renoncer au marché SEPPT après avoir constaté que les deux offres sont irrégulières
Demande rejetée : la FWB a pu valablement renoncer à l'attribution du marché SEPPT après avoir, dans une troisième décision suffisamment motivée, constaté que l'offre de Cohezio était, comme celle de CESI, affectée d'une irrégularité substantielle et que le critère d'attribution litigieux devait être revu.
Raad van State verwerpt annulatieberoep tegen gunning hockeyveldopdracht Elsene – ondertekening offerte door gevolmachtigde geldig en afwijking vezelgewicht kunstgras niet substantieel
De Raad van State verwierp het annulatieberoep van NV SportInfraBouw tegen de gunning van de opdracht voor vervanging van de synthetische bekleding en herstelling van het sproeisysteem van het hockeyveld in het stadion Albert Demuyter in Elsene aan NV Scheerlinck Sport, omdat de ondertekening van de offerte door een gevolmachtigde geldig was en de afwijking van het vezelgewicht van het kunstgras niet als substantiële onregelmatigheid kon worden beschouwd.
ICT-beheer Sint-Truiden: vernietiging – beoordelingsmethodiek met subcriteria en eigen puntenquotering niet vooraf vastgesteld, en regel van drie foutief toegepast waardoor verhouding gunningscriteria scheefgetrokken
De Raad van State vernietigt de gunningsbeslissing van de stad Sint-Truiden voor de opdracht ICT-beheer van infrastructuur, ondersteuning gebruikers en levering apparatuur, omdat de aanbestedende overheid een beoordelingsmethodiek hanteerde met subcriteria en een eigen puntenquotering op 10 punten per onderdeel die niet vooraf was vastgesteld noch in het bestek was aangekondigd, en omdat zij de score van de hoogst gerangschikte inschrijver voor het kwaliteitscriterium via de regel van drie herleidde naar 100%, waardoor de verhouding tussen de gunningscriteria volledig werd scheefgetrokken.
Erfpacht padelvelden Asphaltcosite Asse: vernietiging – beleidsdoelstellingen als beoordelingselementen onvoldoende duidelijk in bestek, waardoor bijna onbeperkte beoordelingsvrijheid
De Raad van State vernietigt de beslissing van de gemeenteraad van Asse om een erfpacht voor padelvelden op de Asphaltcosite te verlenen aan de gekozen inschrijvers, omdat het gunningscriterium 'maatschappelijk verantwoorde uitbating' (50 punten) verwees naar 'beleidsdoelstellingen' op een website die een meerjarenplanning van 191 pagina's bevatte met tientallen doelstellingen, actieplannen en acties, waaruit de verwerende partij voor het eerst in het verslag van nazicht een reeks beoordelingselementen selecteerde die als zodanig niet op de website terug te vinden waren, hetgeen de verwerende partij een bijna onbeperkte beoordelingsvrijheid verschafte en onvoldoende waarborgen bood tegen een willekeurige en discriminerende beoordeling van de offertes.
Wachtdok Zandvliet: verwerping annulatieberoep – negatieve eenheidsprijzen voor afzet grond Rotterdam onvoldoende verantwoord, beoordelingsruimte aanbestedende overheid niet overschreden
De Raad van State verwerpt het annulatieberoep van de tijdelijke maatschap HYE–Boskalis tegen de gunningsbeslissing van De Vlaamse Waterweg voor de aanleg van een wachtdok te Zandvliet, omdat de negatieve eenheidsprijzen voor de afzet van grond in Rotterdam (-4 EUR/m³ en -5 EUR/m³ voor de posten 2 en 3 van het voorwaardelijk gedeelte 1) onvoldoende verantwoord waren — de bijstelling van een referentieprijs voor maaszand van 6,50 EUR/m³ naar 4 en 5 EUR/m³ wegens 'mindere kwaliteit' was niet nader gedetailleerd of geargumenteerd, en de aanbestedende overheid is met die beoordeling niet buiten haar beoordelingsruimte getreden.
Nettoyage de locaux administratifs ONSS : schorsing – le pouvoir adjudicateur doit examiner les mesures correctrices avant d'exclure, l'obligation de l'art. 70, §2 de signaler proactivement les mesures correctrices ne s'applique qu'avec mention expresse dans les documents du marché
Le Conseil d'État suspend la décision de l'ONSS d'exclure une entreprise de nettoyage de la procédure d'attribution du marché de nettoyage de locaux administratifs (trois lots, cahier des charges DE-468-2022), parce que l'ONSS a omis d'examiner les mesures correctrices proposées par le soumissionnaire et parce que l'obligation de signaler proactivement ces mesures au début de la procédure (art. 70, §2) ne s'applique que si les documents du marché y font expressément référence — le seul recours au DUME ne suffit pas.
Raamovereenkomst kabel- en bovenleidingswerken Antwerps tramnet: vernietiging wegens belangenconflict – ontwerper Tractebel als zusteronderneming van inschrijver Fabricom (beide Engie-dochters) met drie leden in beoordelingscommissie van zes
De Raad van State vernietigt de gunningsbeslissing van VVM De Lijn voor een raamovereenkomst voor kabel- en bovenleidingswerken voor het Antwerpse tramnet, omdat De Lijn als aanbestedende overheid haar actieve onderzoekplicht inzake belangenconflicten heeft miskend: de ontwerper Tractebel, die het bestek had opgesteld en met drie van de zes leden in de beoordelingscommissie was vertegenwoordigd, is een zusteronderneming van Fabricom — deelgenoot van de gekozen inschrijver tm Antwerpen Boven — aangezien beide (quasi 100 %) dochterondernemingen zijn van Engie met gemeenschappelijke bestuurders, wat minstens een schijn van partijdigheid oplevert.
Gestion et collecte des déchets ménagers à Etalle : schorsing – le critère 'considérations sociales' exigeant une 'note démontrant le caractère social de l'entreprise' est trop vague et confère une liberté de choix illimitée
Le Conseil d'État ordonne la suspension de la décision de la commune d'Etalle d'attribuer le marché de gestion et collecte des déchets ménagers 2024-2025 à la SCRL DURECO, parce que le second critère d'attribution 'Considérations sociales' (20 points), décrit uniquement comme une 'note de maximum une page A4 démontrant le caractère social de l'entreprise', est dépourvu de la clarté et de la précision requises par l'article 81 de la loi du 17 juin 2016 et confère au pouvoir adjudicateur une liberté inconditionnée de choix.
Construction d'une école à Jemeppe-sur-Sambre : deuxième schorsing – répondre à une demande de justification de prix en invoquant une erreur matérielle ne constitue pas une modification unilatérale de l'offre
Le Conseil d'État ordonne, pour la deuxième fois, la suspension de l'exécution de la décision de la Communauté française d'attribuer le marché de construction d'une école fondamentale à Jemeppe-sur-Sambre, parce que la partie adverse a commis une erreur manifeste d'appréciation en qualifiant d'irrégularité substantielle (modification unilatérale de l'offre) le fait que la requérante, en réponse à une demande de justification du prix du poste 71.11.1.a, a invoqué une erreur matérielle — une telle réponse ne constituant pas une modification de l'offre imputable à la requérante, d'autant que la partie adverse n'a elle-même pas procédé à la modification.
Annulation de l'attribution du marché de prévention au travail de la Ville de Verviers — l'adjudicataire a remis une note de 5 pages au lieu de 2, sans que l'irrégularité soit qualifiée ni motivée
Le Conseil d'État annule l'attribution du marché de services « Désignation d'un service externe de prévention et protection au travail » de la Ville de Verviers à SPMT ARISTA parce que le pouvoir adjudicateur a constaté que l'offre de l'adjudicataire comportait une note méthodologique de 5 pages A4 au lieu du maximum de 2 pages prescrit par le cahier des charges, mais n'a ni qualifié cette irrégularité de substantielle ou non substantielle, ni motivé sa décision de considérer l'offre comme régulière.
Fietslease geschorst: drie beoordelingsfouten op kwaliteitscriterium overbruggen puntenverschil
De Raad van State schorst de gunning van een raamovereenkomst voor operationele fietslease omdat de aanbesteder drie fouten maakte bij de beoordeling van het kwaliteitscriterium — een onredelijk minpunt voor verplicht onderhoud, een ongemotiveerd pluspunt voor sociale tewerkstelling, en een niet-vergelijkend pluspunt voor een kortingsbon — die samen het puntenverschil van 2,5 punten overbruggen.
Perte d'une chance chiffrée lot par lot : 147.264 euros pour trois études d'huissiers exclues d'une réunion d'information
Le Conseil d'État accorde une indemnité réparatrice de 147.264,38 euros à trois études d'huissiers de justice évincées d'un marché de services de recouvrement de la Région wallonne, en quantifiant leur perte de chance lot par lot — de 50 % à 75 % selon le nombre de soumissionnaires par lot — et en appliquant une marge bénéficiaire de 10 % sur le chiffre d'affaires non réalisé.
Deze pagina toont alle arresten van de Raad van State (het hoogste administratieve rechtscollege in België) over het thema gelijkheidsbeginsel bij overheidsopdrachten. Elk arrest is door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met een juridische les en een praktische vraag om uzelf te stellen. Bekijk alle arresten →