Obligation de motivation
L'obligation de motivation impose au pouvoir adjudicateur de justifier ses décisions par des motifs concrets et vérifiables. Cela s'applique à l'attribution, à la sélection, à l'exclusion et à l'évaluation des offres. Le Conseil d'État vérifie si la motivation est suffisamment concrète et adéquate — une motivation insuffisante peut entraîner l'annulation.
Vlaamse regering verklaarde offerte personeelvervoer onregelmatig zonder volledige prijsanalyse
Schorsing was gerechtvaardigd: de regering verklaarde een offerte abnormaal hoog zonder te onderzoeken of het verschil met concurrenten werkelijk ongegrond was.
Commune vierde barrières-offerte af zonder motivering waarom technische afwijkingen essentieel waren
Schorsing: de gemeente verklaarde een offerte substantieel onregelmatig zonder helder te motiveren dat de technische afwijkingen (niet-monobloc, kleiner) inderdaad onoverkomelijk waren voor het marchéobject.
Kerkfabriek verzuimde abnormaal lage eenheidsprijs te onderzoeken bij dakreparatie
De Raad vernietigde de gunning: hoewel de kerkfabriek in het initiële rapport een eenheidsprijs als abnormaal laag had aangemerkt, onderzocht zij deze niet opnieuw bij de herziene gunningsbeslissing.
Gemeente Zwevegem handelde correct bij aanvaarding prijsverantwoording parkbegraafplaats
De Raad wees het beroep af: de prijs van de gekozen inschrijver lag slechts 15% onder gemiddelde, een legitieme prijsverantwoording was gegeven, en verzoekende partij kon niet aantonen waarom haar offerte meer voordeel zou mogen hebben.
Stad Brussel schendt zorgvuldigheidsbeginsel bij prijs- en kostenonderzoek voor asfalteringswerken
De Raad vernietigde de gunningsbeslissing omdat de stad ten onrechte geen zorgvuldig prijsonderzoek uitvoerde: zij verhoogde het wettelijk afwijkingspercentage van 15% naar 25%, waardoor geen prijsbevraging bij de gekozen inschrijver plaatsvond.
Le Conseil d'État rejette le recours en annulation contre l'attribution des travaux du Quai des Matériaux – la méthode de screening du contrôle des prix avec un seuil de 0,5 pour cent du prix total moyen est acceptable et l'appréciation de la justification des prix relève du pouvoir d'appréciation
Le Conseil d'État a rejeté le recours en annulation de la NV C.N. contre l'attribution du marché public de travaux pour l'aménagement d'un espace vert et récréatif sur le Quai des Matériaux à la NV D.A.O., la méthode de screening utilisée dans le cadre du contrôle des prix — un seuil de 0,5 pour cent du prix total moyen de toutes les offres déposées pour identifier les postes non négligeables — étant acceptable et l'appréciation de la justification des prix pour deux postes présentant des prix unitaires apparemment anormalement bas relevant du pouvoir d'appréciation du pouvoir adjudicateur.
Demande de suspension en extrême urgence d'un consortium contre l'arrêt de la procédure de vente avec obligation de développement du site Sinbad à Sint-Niklaas rejetée – arrêt pour infaisabilité économique et nécessité de modifier le cahier des charges adéquatement motivé sur la base de l'article 85 de la loi de 2016 ; grief sur la condition de l'indemnité irrecevable en raison d'une erreur matérielle dans la décision attaquée
Le Conseil d'État a rejeté la demande de suspension en extrême urgence d'un consortium de quatre sociétés contre la décision du collège des bourgmestre et échevins de Sint-Niklaas d'arrêter la procédure de passation pour la vente avec obligation de développement du site Sinbad, le premier volet du moyen unique (violation de l'obligation de motivation) n'étant pas sérieux — l'arrêt de la procédure était adéquatement motivé sur la base de l'article 85 de la loi de 2016, le dossier administratif montrant que des participants avaient concrètement signalé à plusieurs reprises l'infaisabilité économique des conditions — et le second volet (indemnité de 7.500 EUR assortie d'une condition de non-participation à la nouvelle procédure) étant entièrement irrecevable, la condition constituant une erreur matérielle reconnue par la partie adverse ; les dépens ont néanmoins été mis à charge de la partie adverse.
Demande de suspension en extrême urgence pour services d'analyse de sols à Bastogne rejetée – l'exigence d'attestations de bonne exécution accompagnant les références de capacité technique n'est pas manifestement déraisonnable, y compris pour les marchés de services ; RECOSOL non sélectionnée faute d'attestations malgré son agrément de préleveur par le SPW
Le Conseil d'État a rejeté la demande de suspension en extrême urgence de la SRL RECOSOL contre la décision de la Ville de Bastogne de ne pas la sélectionner pour un marché public de services de prélèvements et analyses de sols et de terres, le premier moyen n'étant pas sérieux : le cahier spécial des charges exigeait comme critère de sélection relatif à la capacité technique au minimum trois références de services similaires assorties d'attestations de bonne exécution, et la circonstance que l'article 68, §4, 1°, b) de l'arrêté royal du 18 avril 2017 ne prescrit pas expressément d'attestations de bonne exécution pour les services n'empêche pas le pouvoir adjudicateur d'exiger de telles attestations afin de vérifier la réalité des références invoquées — et le second moyen (abréviations peu claires dans le tableau de références) était irrecevable à défaut d'intérêt, la non-sélection étant fondée exclusivement sur l'absence d'attestations.
Een bestek dat monopolietaken van gerechtsdeurwaarders opneemt in het prijscriterium is fundamenteel onwettig — en een bevraging achteraf kan dat gebrek niet verhelpen
De Raad van State vernietigt de gunning van een opdracht voor debiteurenbeheer via een gerechtsdeurwaarder, omdat het bestek de monopoliebevoegdheden van gerechtsdeurwaarders — waarvoor wettelijk vastgestelde tarieven gelden die niet aan prijsconcurrentie mogen worden onderworpen — opnam in de inventaris die diende als basis voor het gunningscriterium prijs, en de aanbestedende overheid bij de beoordeling van dat criterium vervolgens afweek van het bestek door de inventarisprijzen te vervangen door het resultaat van een informele bevraging over de 'minnelijke fase' — een begrip dat niet in het bestek voorkwam — waardoor de inschrijvers bij het opstellen van hun offerte niet konden voorzien hoe het prijscriterium zou worden beoordeeld.
Het toelaten van prijskortingen bij combinaties van percelen is geen wezenlijke bestekwijziging — en een trager vergroeningsritme dan de LEZ-regelgeving mogelijk voorschrijft, maakt een offerte niet automatisch onregelmatig
De Raad van State verwerpt het beroep tot nietigverklaring van de gunning van een opdracht voor de exploitatie en vergroening van geregeld busvervoer (West 1, zestien percelen), omdat (1) het invoeren van een 'combinatiemogelijkheid' voor percelen vanaf de derde bestekversie geen wezenlijke wijziging was maar het louter expliciteren van de bestaande mogelijkheid tot prijskorting bij meerdere percelen op grond van artikel 58 KB speciale sectoren, (2) de offerte van de gekozen inschrijver voor het Gentse perceel niet substantieel onregelmatig was wegens de LEZ-regelgeving — nu de regelgeving uitdrukkelijk in een systeem van individuele toelatingen voorziet voor de periode 2027-2030 en niet vaststaat dat na 2030 geen toelatingen meer mogelijk zijn, (3) de aanbestedende overheid een omstandig prijsonderzoek heeft gevoerd dat het prijsverschil van 36,5% afdoende verklaarde door verschillen in financieringsmodel, infrastructuurkosten en vergroeningsritme, zonder dat een bijzonder onderzoek naar abnormale prijzen vereist was, (4) de vorming van een tijdelijke maatschap door zeven geselecteerde entiteiten uit dezelfde groep rechtsgeldig was en geen mededingingsbeperkende handeling inhield, en (5) het beweerde belangenconflict in hoofde van de CEO van de moedergroep van de gekozen inschrijver — tevens voorzitter van de sectorfederatie — niet verder kwam dan loutere beweringen en veronderstellingen.
Handtekeningen op verbintenisverklaringen van derden die niet overeenstemmen met de identiteitskaart mogen als onbewijskrachtig worden geweigerd — en de aanbestedende overheid hoeft de inschrijver geen tweede kans te geven
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de niet-selectie van een inschrijver bij een raamovereenkomst voor loodgieterswerken, omdat (1) de aanbestedende overheid de verbintenisverklaringen van twee onderaannemers als onbewijskrachtig mocht weigeren wegens niet-overeenstemmende handtekeningen met hun identiteitskaart — wat geen schending is van de bewijskracht van een onderhandse akte maar een vaststelling dat de verklaringen de beweerde verbintenissen niet aantonen, (2) de formele motivering afdoende was nu zij de concrete reden van de weigering vermeldde, en (3) de zorgvuldigheidsplicht de aanbestedende overheid niet verplichtte om de inschrijver nogmaals te bevragen nadat zij reeds gebruik had gemaakt van de mogelijkheid om aanvullende informatie op te vragen na de opening van de offertes.
Onvoldoende motivering bij uitsluiting wegens abnormale prijzen: de beslissing moet duidelijk maken of de prijsverantwoordingen onontvankelijk dan wel ongegrond zijn
De Raad van State vernietigt — via de versnelde procedure na schorsing — de gunningsbeslissing van een overheidsopdracht voor wegenonderhoud, omdat de motivering van de uitsluiting wegens abnormale prijzen dubbelzinnig was: enerzijds bleek niet of de prijsverantwoordingen als onontvankelijk dan wel als ongegrond werden beschouwd, anderzijds stemden de motieven in de gunningsbeslissing niet overeen met die in het analyseverslag, zodat de geweerde inschrijver de werkelijke redenen van zijn uitsluiting niet kon achterhalen — en het argument van vertrouwelijkheid rechtvaardigt weliswaar een beknopte motivering, maar geen buitensporig summiere.
Een groot prijsverschil alleen volstaat niet om een bijzonder onderzoek naar abnormale prijzen te verplichten — en vertrouwelijkheid rechtvaardigt dat de details van een prijstoelichting niet in het gunningsverslag staan
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de gunning van een raamovereenkomst voor reisdiensten, omdat (1) de aanbestedende overheid wel degelijk een algemeen prijsonderzoek heeft gevoerd — met een interne prijsvergelijking en een gerichte bevraging van de twee scherpst biedende inschrijvers — en na afdoende toelichting terecht kon concluderen dat geen sprake was van schijnbaar abnormale prijzen, (2) het loutere bestaan van een groot prijsverschil (57%) tussen offertes niet automatisch de verplichting doet ontstaan om over te gaan tot een bijzonder onderzoek naar abnormale prijzen, nu de aanbestedende overheid een ruime beoordelingsvrijheid heeft — zeker bij intellectuele diensten — en het feit dat de gekozen inschrijver als zittende dienstverlener haar scherpere prijzen kon verantwoorden met franchisewijzigingen, omzetstijging en technologische optimalisatie, en (3) de gekozen inschrijver haar offerte niet onrechtmatig had gewijzigd door afzonderlijke tarieven voor online en offline boekingen op te geven, nu het bestek zelf die mogelijkheid voorzag bij de omschrijving van het gunningscriterium 'online boekingssysteem'.
De aanwijzing van een voorkeurbieder in een onderhandelingsprocedure voor treinstellen van 3,3 miljard euro doorstaat de toets — ook al scoort de goedkoopste inschrijver technisch lager en ook al is de beoordelingsmethode pas na opening van de offertes uitgewerkt
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tweede gunningsbeslissing voor een raamovereenkomst voor de levering van elektrische en batterijelektrische treinstellen (AM30) ter waarde van meer dan 3,3 miljard euro, omdat (1) de aanbestedende overheid na een eerdere succesvolle schorsing de motivering van het technisch criterium afdoende heeft verbeterd, (2) de beoordelingsmethode — een plus/min-waardensysteem voor het technisch criterium — niet vooraf in de opdrachtdocumenten hoefde te worden aangekondigd, mits zij coherent is en de gunningscriteria niet denatureert (toepassing TNS Dimarso), (3) de keuze om na vier onderhandelingsrondes over te gaan tot aanwijzing van een voorkeurbieder in plaats van een vijfde onderhandelingsronde niet kennelijk onredelijk is, (4) de beweerde specifieke beoordelingsfouten bij de technische, contractuele en energiecriteria het puntenverschil niet overbruggen, en (5) het argument dat de aanbestedende overheid de uitsluitingsgronden had moeten onderzoeken wegens de activiteiten van de gekozen inschrijver in bezet Palestijns gebied prematuur is, nu de bestreden beslissing slechts een voorkeurbieder aanwijst en geen definitieve gunning inhoudt.
Een inschrijver die zelf 'niet conform' invult voor een essentiële eis, kan achteraf niet beweren dat hij wél kon voldoen — en een bestek dat aansluit bij eerdere voertuigen is niet automatisch op maat van de zittende inschrijver geschreven
De Raad van State verwerpt het beroep tot nietigverklaring van de gunning van een raamovereenkomst voor de levering van multifunctionele brandweerautopompen 4x4, omdat (1) de verzoekende partij zelf in haar offerte uitdrukkelijk 'NEEN' had ingevuld bij de conformiteitsvereiste van drie scharnierpunten voor opstaptreden — met de opmerking 'dit is een zinloze eis om bepaalde firma's te bevoordelen' — en de aanbestedende overheid haar offerte terecht als substantieel onregelmatig heeft verklaard, (2) de verzoekende partij er niet in slaagt aan te tonen dat het bestek op maat van de zittende inschrijver is geschreven, nu zij zelf voor het merendeel van de technische vereisten 'conform' had kunnen aanbieden en de driescharniereneis voortkwam uit concrete operationele ervaringen van de brandweer, (3) de looptijd van zes jaar voor de raamovereenkomst afdoende was gemotiveerd in de toelichtingsnota aan de Inspectie van Financiën — met verwijzing naar de hoge investeringskosten voor prototypebouw en de productietermijn van anderhalf tot twee jaar — en die motivering niet in het bestek zelf hoefde te staan, en (4) het middel inzake machtsafwending faalt bij gebrek aan ernstige en met elkaar overeenstemmende aanwijzingen.
Zusterarrest autopompen 4x2: bewust niet-conform inschrijven bij essentiële eis leidt onvermijdelijk tot substantiële onregelmatigheid
In dit zusterarrest van arrest 264.262 — met dezelfde partijen, dezelfde opdracht maar voor perceel 1 (autopompen 4x2) — verwerpt de Raad van State het beroep tot nietigverklaring op identieke gronden: de inschrijver die zelf uitdrukkelijk 'niet conform' invulde bij de essentiële eis van drie scharnierpunten voor opstaptreden, met de opmerking dat dit 'een zinloze eis is om bepaalde firma's te bevoordelen', kan achteraf niet beweren dat zij wél had kunnen voldoen, en het bestek is niet op maat van de zittende inschrijver geschreven nu de betwiste eis voortkwam uit concrete operationele ervaringen van de brandweer.
De beoordelingsmethode voor gunningscriteria hoeft niet vooraf te worden bekendgemaakt — en een beschrijvende beoordelingsschaal met vijf niveaus is niet onregelmatig
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de gunning van een overheidsopdracht voor werken (renovatie industrieel gebouw en aanleg bedrijvenpark), omdat (1) de beoordelingsmethode — een beschrijvende vijfpuntenschaal — niet vooraf in de opdrachtdocumenten hoefde te worden aangekondigd, mits zij coherent is, de gunningscriteria niet denatureert en geen discriminerend effect heeft (bevestiging van het TNS Dimarso-arrest), (2) de aanbestedende overheid de planningen van de inschrijvers mocht corrigeren om de vergelijkbaarheid te waarborgen door de startdatum te verschuiven naar het moment waarop daadwerkelijk op de werf wordt gewerkt, (3) het aspect 'organisatie' — waaronder het beheer van hinder in een stedelijke omgeving — duidelijk in het bestek was aangekondigd als beoordelingselement, en de inschrijver dit in haar offerte niet had behandeld, en (4) de aanbestedende overheid niet verplicht was om de inschrijver te vragen haar offerte op dit punt aan te vullen — dat zou een substantiële verbetering zijn geweest die het gelijkheidsbeginsel zou schenden.
Bij een globale beoordeling van technische waarde mag de aanbestedende overheid de vastgestelde meer- en minwaarden cijfermatig vertalen naar een score — en na vier offerterondes mag zij een voorkeursbieder aanwijzen zonder verder te onderhandelen
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de aanwijzing van CAF als voorkeursbieder voor de NMBS-raamovereenkomst voor nieuwe treinstellen (AM30), omdat (1) de beoordelingsmethode voor het criterium 'Technische waarde' — een beginscore van 18/36 met bijstelling van 0,1 punt per vastgestelde meer- of minwaarde — zich inpaste in de vooraf aangekondigde globale beoordeling en geen nieuw systeem was maar een nadere invulling na het eerdere schorsingsarrest, (2) de beoordelingselementen niet als subgunningscriteria waren gehanteerd omdat zij niet elk afzonderlijk waren gewogen, (3) de NMBS na vier offerterondes over twee jaar mocht beslissen een voorkeursbieder aan te wijzen in plaats van verder te onderhandelen, nu zij aannemelijk maakte dat verdere rondes ernstige negatieve gevolgen zouden hebben (70-100 miljoen euro OPEX-kosten, vertraging tot na 2030) terwijl het onzeker was of de offertes nog konden verbeteren, en (4) een nieuw middel dat pas op de dag van de terechtzitting schriftelijk werd ingediend, niet-ontvankelijk was wegens schending van de loyale procesvoering — ook al werd het aangebracht als middel van openbare orde.
Een beschrijvende evaluatie met globale quotering is een voorzienbare beoordelingsmethodiek voor kwalitatieve gunningscriteria — en wie zijn plan van aanpak baseert op een loutere overname van de standaardleidraad, kan niet verwachten dat de aanbestedende overheid daarin een meerwaarde leest
De Raad van State verwerpt het vernietigingsberoep tegen de gunning van een dienstenopdracht voor explosievenopsporing, omdat (1) het gebruik van een logaritmische prijsformule in plaats van de drieregel geen onwettigheid oplevert zolang een lagere prijs tot een hogere score leidt, (2) een beschrijvende evaluatie van kwalitatieve gunningscriteria met globale quotering een voorzienbare beoordelingsmethodiek is die niet vooraf aan de inschrijvers moet worden bekendgemaakt, en (3) de inschrijver die voor zijn plan van aanpak grotendeels de standaardleidraad overneemt — terwijl het bestek uitdrukkelijk vereist dat de inschrijver die leidraad overstijgt — niet aantoont dat de lage score op onjuiste feiten berust door louter de inhoud van zijn eigen offerte te herhalen.
Wanneer een inschrijver in zijn inventaris een streepje plaatst in plaats van een prijs, moet de formele motivering van de gunningsbeslissing het volledige onderzoek weerspiegelen — niet alleen het eindresultaat
De Raad van State schorst de gunning van een dienstenopdracht voor de exploitatie van een radiodispatching, omdat de formele motivering van de gunningsbeslissing ontoereikend is: de aanbestedende overheid stelde dat de gekozen inschrijver een prijs van 0 euro had ingediend voor een transitiepost die zij als zittende operator niet nodig had, terwijl uit het administratief dossier bleek dat de inventaris slechts een streepje bevatte — een wezenlijk verschil dat de aanbestedende overheid voor de keuze plaatste tussen een materiële fout (artikel 34 KB 18/04/2017) en een substantiële onregelmatigheid (artikel 76 KB 18/04/2017), zonder dat dit onderzoek in de motivering tot uiting kwam.
De correlatie tussen de aangeboden prijs en de diepgang van het plan van aanpak mag worden betrokken bij de kwalitatieve beoordeling — en het niet-abnormaal bevinden van de prijs staat daar niet aan in de weg
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de gunning van een studieopdracht voor walstroom in een zeehaven, omdat (1) de aanbestedende overheid uit de correlatie tussen de lage prijs en het voorgestelde plan van aanpak mocht afleiden dat de studie met onvoldoende diepgang zou worden aangepakt — zonder daarmee de autonomie van de gunningscriteria te schenden — en (2) de vaststelling dat de prijs niet abnormaal is, niet tegenstrijdig is met de vaststelling dat het plan van aanpak onvoldoende diepgang vertoont: de prijs was normaal voor de voorgestelde aanpak, maar de aanpak zelf was ontoereikend.
Wanneer de aanbestedende overheid zelf vaststelt dat de totaalprijs van de gekozen inschrijver meer dan 43 procent onder het gemiddelde ligt en dit in het rood markeert, maar nalaat die totaalprijs nader te onderzoeken, is het prijsonderzoek onzorgvuldig
De Raad van State schorst de gunning van perceel 3 (Operations) van een raamovereenkomst voor gespecialiseerde ICT-diensten, omdat de aanbestedende overheid weliswaar een prijsonderzoek heeft gevoerd naar enkele specifieke posten, maar heeft nagelaten het mogelijks abnormaal karakter van de totaalprijs van de gekozen inschrijver te onderzoeken — ondanks een door haarzelf vastgestelde afwijking van -43,22 procent ten opzichte van het gemiddelde —, en omdat de beoordeling van de prijsverantwoording niet meer bevatte dan een samenvatting van de door de inschrijver aangedragen redenen zonder enig spoor van een eigen inhoudelijke toetsing aan de opdrachtvoorwaarden.
Een stereotiepe motivering dat de prijzen 'normaal en aanvaardbaar' zijn, zonder concreet rekening te houden met aangeboden kortingen van 30 tot 40 procent, getuigt niet van een daadwerkelijke prijsverificatie
De Raad van State vernietigt de gunning van een dienstenopdracht voor boominventarisatie, omdat uit het administratief dossier niet blijkt dat de aanbestedende overheid een concrete prijsverificatie heeft uitgevoerd die rekening houdt met de aangeboden kortingen van 30 tot 40 procent bij toewijzing van beide loten, en de motivering in de gunningsbeslissing niet meer is dan een stereotiepe standaardzin.
Een aanbestedende overheid kan niet op grond van artikel 85 van de Overheidsopdrachtenwet afzien van een opdracht die reeds in uitvoeringsfase is getreden — ook niet als de formele kennisgeving ontbreekt
De Raad van State schorst de beslissing van een gemeente om de gunning van een raamovereenkomst voor periodieke controles in te trekken en af te zien van de opdracht, omdat de opdracht op het ogenblik van die beslissing reeds in een fase van uitvoering was getreden — er was een startbevel gegeven, er waren meer dan tachtig controles uitgevoerd — en artikel 85 van de Overheidsopdrachtenwet enkel kan worden ingeroepen tijdens de plaatsingsfase, niet nadat de uitvoering is begonnen.
Wanneer een inschrijver ook na een uitdrukkelijk verzoek om verduidelijking de gevraagde informatie niet verstrekt, is de aanbestedende overheid verhinderd de offerte te beoordelen en moet zij die nietig verklaren
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de onregelmatigverklaring van een offerte voor duurzame energieopslag, omdat de inschrijver — ook na een uitdrukkelijk verduidelijkingsverzoek — de vereiste informatie over standby- en koelingsverbruik niet verstrekte, waardoor de aanbestedende overheid de offerte niet kon aftoetsen aan het subgunningscriterium OPEX en verplicht was de offerte nietig te verklaren.
Een kwalitatieve beoordeling waarbij dezelfde elementen uit een offerte bij meerdere gunningscriteria als min- of pluspunt worden meegenomen is niet onwettig, zolang de beoordeling telkens vanuit een ander kader en een andere invalshoek gebeurt
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de gunning van een raamovereenkomst voor visuele en verbale branding van de Stad Brugge, omdat de verzoeker niet aannemelijk maakt dat het ontbreken van een vooraf bekendgemaakte beoordelingsmethodiek onwettig is wanneer de evaluatie op een voor de hand liggende manier besloten lag in de omschrijving van de gunningscriteria, en omdat het meenemen van dezelfde offerteaspecten bij meerdere gunningscriteria geen verboden dubbele beoordeling uitmaakt wanneer de beoordeling telkens vanuit een andere invalshoek gebeurt.
Wanneer een minimumvereiste softwareontwikkeling vergt in plaats van standaard beschikbaar te zijn, volstaan vage beloftes over toekomstige ontwikkeling niet om aan te tonen dat de offerte conform is
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de beslissing om een offerte voor een Resource Planning Tool als onregelmatig te weren, omdat twee minimumvereisten — het aanmaken van diensten/shifts vanuit boekingen en het definiëren van meerdere werkstelsels — softwareontwikkeling vergden in plaats van standaard beschikbaar te zijn, en de inschrijver geen concrete roadmap of financiële raming voorlegde om aan te tonen dat die ontwikkeling tijdig zou worden gerealiseerd.
Wanneer een aanbestedende overheid ereloonpercentages als een geldsom behandelt om de totale offerteprijs te berekenen en vervolgens acht van de tien posten als verwaarloosbaar bestempelt terwijl zij elk 10 % van het prijscriterium wegen, getuigt dat niet van een zorgvuldig prijsonderzoek
De Raad van State schorst de gunning van een raamcontract voor ontwerpers van infrastructuurprojecten, omdat de aanbestedende overheid een onzorgvuldig prijsonderzoek heeft gevoerd — zij heeft de ereloonpercentages als absolute geldbedragen behandeld om de totale offerteprijs te berekenen, en heeft acht van de tien posten als verwaarloosbaar aangemerkt terwijl elke post een afzonderlijk subgunningscriterium met gelijk gewicht vertegenwoordigde en de eerste acht posten betrekking hadden op de kernprestaties van de opdracht.
Een onderhoudsclausule die alle kosten behalve die van gebrekkig onderhoud bij de opdrachtgever legt, is onverenigbaar met een Full Omnium vereiste — en mondelinge toelichtingen tijdens de onderhandelingen die de clausule tegenspreken, veranderen daar niets aan
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de gunning van een raamovereenkomst voor de vervanging van het LON-netwerk in het station Antwerpen-Centraal, omdat de clausule in de finale offerte van de verzoeker die alle herstelkosten bij de opdrachtgever legt tenzij die gebrekkig onderhoud aantoont, onverenigbaar is met de vereiste van een Full Omnium onderhoudscontract, en omdat mondelinge toelichtingen die de clausule tegenspreken de beoordeling van de finale offerte niet wijzigen.
Een middel dat vertrekt van een verkeerde lezing van de bestreden beslissing — offerte geweerd wegens afwezigheid van nietjes in plaats van wegens niet-opname van de kost van nietjes in de onderhoudsprijs — is inoperant, en het juiste argument voor het eerst ter terechtzitting aanvoeren is te laat
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de gunning van perceel 2 van een raamovereenkomst voor multifunctionele apparaten, omdat de verzoeker haar middel bouwt op een verkeerde premisse — zij bestrijdt de afwezigheid van nietjes in haar offerte, terwijl de overheid haar offerte heeft geweerd omdat de kost van de nietjes niet was opgenomen in de onderhoudsprijs — en de correcte argumentatie voor het eerst ter terechtzitting wordt aangevoerd, wat te laat is.
Een verzoekschrift dat enkel verwijst naar 'schending van de aanbestedingsregels' en voor de rest doorverwijst naar bijgevoegd mailverkeer, bevat geen middel — de Raad van State en de verwerende partij mogen het verzoekschrift niet in de plaats van de verzoeker redigeren
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de gunning van een opdracht voor print- en beletteringswerk, omdat het verzoekschrift geen enkel middel bevat — het vermeldt slechts 'schending van de aanbestedingsregels' zonder uit te leggen hoe de bestreden beslissing die regels schendt, en verwijst voor de rest naar bijgevoegd mailverkeer waarin de verzoeker enkel haar eigen appreciatie van haar offerte uiteenzet.
Een niet-gekozen inschrijver die de technische conformiteit van de winnende offerte betwist zonder concrete elementen aan te dragen, toont geen schending van de motiveringsplicht aan — en een subgunningscriterium over certificeringen dat slechts 1,5 op 100 punten verschil maakt, levert geen belang op
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de gunning van een opdracht voor audiovisuele infrastructuur, omdat de motivering in het gunningsverslag afdoende is, de niet-gekozen inschrijver geen concrete elementen aandraagt waaruit blijkt dat de winnende offerte niet bestekconform zou zijn, en het derde onderdeel over het subgunningscriterium 'gecertificeerde kwaliteit' onontvankelijk is bij gebrek aan belang — het puntenverschil van 1,5 op 100 kan het totale verschil van 1,68 punten niet overbruggen.
Distribution nocturne du courrier médical Liège : vérification des prix par une centrale d'achat hospitalière suffisamment motivée malgré une formulation succincte
Le Conseil d'État rejette le recours contre l'attribution d'un marché de distribution nocturne du courrier médical en province de Liège, parce que le pouvoir adjudicateur — agissant comme centrale d'achat pour quatre hôpitaux — a procédé à une vérification effective et concrète des prix sur base de l'article 36 de l'arrêté royal de passation, et que la motivation de la décision, bien que succincte et allusive en raison d'impératifs de confidentialité, permet suffisamment de vérifier que les prix du soumissionnaire retenu ne présentent pas un caractère anormal.
Inspection des égouts Courtrai : suspension pour exclusion injustifiée d'un soumissionnaire proposant le même sous-traitant qu'un autre soumissionnaire
Le Conseil d'État suspend la non-sélection d'un soumissionnaire pour un marché de nettoyage et d'inspection des égouts à Courtrai, parce qu'aucune disposition légale ni clause du cahier des charges n'interdit à un sous-traitant d'offrir ses services à plusieurs soumissionnaires — l'interdiction de soumissions multiples (article 54, §2, de l'arrêté royal de passation) vise les soumissionnaires eux-mêmes et non leurs sous-traitants, même lorsque les travaux sous-traités constituent l'élément central du marché.
Een inschrijver die bepaalde onderdelen wel beschrijft in haar toelichtingsnota's maar ze niet opneemt in haar financieel plan, begaat een substantiële onregelmatigheid — en de aanbestedende overheid is bij een mededingingsprocedure met onderhandeling niet verplicht om die te laten regulariseren
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de beslissing om de offerte van Cœur de Ville onregelmatig te verklaren en haar niet uit te nodigen voor de onderhandelingsfase bij de herinrichting van een plein, omdat het niet opnemen van bepaalde aménagements in het financieel plan — terwijl die wel in andere offertedocumenten stonden — terecht als een substantiële onregelmatigheid werd gekwalificeerd, en omdat de aanbestedende overheid niet verplicht was om regularisatie toe te staan wanneer het bestek haar daartoe slechts een mogelijkheid bood en geen verplichting oplegde.
Expert événementiel culture EventFlanders : références comme élément d'appréciation du critère d'attribution qualité et réduction de score après entretien
Le Conseil d'État rejette le recours contre l'attribution d'un marché de consultance pour un expert événementiel culture auprès d'EventFlanders, parce que les références dans le cahier des charges ne constituent pas un sous-critère d'attribution autonome mais un élément d'appréciation de l'expérience de la personne physique proposée, et parce que le pouvoir adjudicateur n'était pas tenu d'évaluer davantage les références de la partie requérante après que l'entretien avait révélé que l'expert proposé ne pouvait pas clarifier son rôle spécifique dans ces références.
Transformation terrain de hockey Evere : un commentaire dans l'offre sur le raccordement aux conduites existantes ne rend pas l'offre irrégulière lorsque le prix unitaire couvre le remplacement complet
Le Conseil d'État rejette le recours contre l'attribution de travaux de transformation d'un terrain de hockey à Evere, parce que le commentaire du soumissionnaire retenu indiquant que les canons d'arrosage seraient installés sur les conduites existantes ne rend pas l'offre substantiellement irrégulière — le prix unitaire est comparable à celui des autres soumissionnaires et couvre le remplacement complet, et la méthode d'exécution finale sera décidée en phase d'exécution après inspection du système existant.
Logiciel DIFTAR IVIO : suspension pour déclaration non fondée d'irrégularité substantielle d'une offre avec prix nuls pour les options obligatoires
Le Conseil d'État suspend l'attribution d'un marché public de logiciel DIFTAR parce que la déclaration d'irrégularité substantielle de l'offre de la partie requérante — qui a indiqué un prix nul pour cinq options obligatoires — n'est pas adéquatement motivée : l'offre contient bien une description des options, le prix nul constitue un engagement de prix valable, et la comparabilité des offres n'est pas affectée puisque le prix total est le seul critère d'attribution.
Een grondig prijsonderzoek met meerdere rondes kan volstaan om een schijnbaar abnormaal lage prijs te aanvaarden — ook wanneer de gekozen inschrijver uitgaat van een lager aantal operationele dossiers door het revolving-effect
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de gunning van een opdracht voor minnelijke invordering van schuldvorderingen voor de SWDE en de CILE, omdat de aanbestedende overheid binnen de grenzen van een zorgvuldige beoordeling is gebleven door de prijsverantwoording van de gekozen inschrijver te aanvaarden na een uitgebreid prijsonderzoek met meerdere rondes — en omdat de grieven over GDPR-schending bij onderaanneming in Tunesië, sociale dumping en procedurele onregelmatigheden bij de BAFO-fase niet ernstig genoeg zijn om tot schorsing te leiden.
Entretien des voiries de Baelen : justification de prix basée sur une offre de sous-traitant pour des quantités différentes est manifestement déraisonnable
Le Conseil d'État annule l'attribution d'un accord-cadre d'entretien des voiries parce que le pouvoir adjudicateur ne pouvait accepter la justification de prix de l'adjudicataire pour trois postes d'enduit bitumineux — une simple référence à l'offre d'un sous-traitant sans justification détaillée est insuffisante, et le sous-traitant avait calculé ses prix sur base de 1.000 m² alors que le métré indiquait 100 m², de sorte que les prix unitaires pour les quantités du métré ne sont pas justifiés.
Services de restauration pour crématoriums : une attestation d'assurance vieille de dix-huit mois ne constitue pas une 'attestation valable actuelle' — le soumissionnaire assume la responsabilité
Le Conseil d'État rejette le recours d'une société de restauration contre sa non-sélection pour un accord-cadre de services de restauration dans des crématoriums, parce qu'une attestation d'assurance datant de dix-huit mois avant la date limite de soumission ne constitue pas une attestation valable actuelle — le pouvoir adjudicateur n'est pas tenu de demander des éclaircissements sur des lacunes résultant de la propre négligence du soumissionnaire, et la production de nouvelles attestations en procédure juridictionnelle est incompatible avec le principe d'égalité.
Critère de sélection dans le cahier des charges renforçant l'avis de marché : non-sélection fondée sur une exigence minimale non annoncée suspendue
Le Conseil d'État suspend la non-sélection d'un fournisseur de matériel de signalisation et d'exposition par le VDAB, parce que l'exigence selon laquelle les références doivent porter sur des salons d'au moins 70 stands ne figurait que dans le cahier des charges et non dans l'avis de marché obligatoire — le cahier des charges peut reprendre les critères de sélection mais ne peut les renforcer par rapport à l'avis de marché.
Een diepgaand algemeen prijsonderzoek met gedetailleerde prijstoelichtingen en stavingsstukken kan volstaan om een aanzienlijk lagere prijs als normaal te aanvaarden — zonder dat de overheid verplicht is tot een formeel bijzonder prijsonderzoek over te gaan
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de gunning van een opdracht voor het drukken en couverteren van transactioneel drukwerk voor de FOD Financiën, omdat de aanbestedende overheid — na intrekking van een eerder geschorste gunningsbeslissing — een nieuw en diepgaand algemeen prijsonderzoek heeft gevoerd waarin de gekozen inschrijver zijn aanzienlijk lagere totaal- en eenheidsprijzen gedetailleerd en cijfermatig heeft verantwoord met stavingsstukken, zodat de overheid rechtmatig kon besluiten dat de prijzen normaal waren zonder tot een formeel bijzonder prijsonderzoek over te gaan.
Accord-cadre pour le cloud public Copernicus : l'avantage concurrentiel résultant d'une implication antérieure dans le programme d'observation de la Terre est légitime
Le Conseil d'État rejette le recours d'un fournisseur de services cloud contre l'attribution d'un accord-cadre IaaS pour des données d'observation de la Terre Copernicus, estimant que l'avantage concurrentiel de l'adjudicataire — qui disposait déjà des données sur son cloud grâce à son implication dans le programme Copernicus — est légitime, que l'examen des prix pour des services intellectuels à marges larges a été diligent, et que le score technique inférieur est imputable à l'absence d'informations concrètes sur la scalabilité et la capacité de données dans l'offre du requérant.
Een kleine schapenhouder die zijn lage prijs verantwoordt met zijn unieke bedrijfsmodel maar nalaat dat cijfermatig te staven, draagt het risico van de ontoereikende bewijsvoering — en de overheid hoeft haar eigen marktgegevens niet te delen als die in het algemeen prijsonderzoek zijn gebruikt
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de gunning van een opdracht voor schapenbegrazing op dijken langs de Zeeschelde, omdat de aanbestedende overheid binnen de grenzen van een zorgvuldige beoordeling is gebleven door de offerte substantieel onregelmatig te verklaren wegens een onvoldoende onderbouwde prijsverantwoording — en omdat de marktgegevens van andere opdrachten als referentiekader in het algemeen prijsonderzoek zijn gebruikt en niet als externe inlichtingen in het bijzonder prijsonderzoek, zodat de overheid die niet aan de inschrijver hoefde voor te leggen.
Een prijsverantwoording die uitgaat van een niet-bestekconforme uitvoering kan niet worden aanvaard — en de loutere mededeling van de prijs van een onderaannemer neemt de schijn van abnormaliteit niet weg
De Raad van State vernietigt de gunning van werken voor de nieuwbouw van een sportgebouw in Wichelen, omdat de aanbestedende overheid de prijsverantwoording van de eerste gerangschikte inschrijver voor gevelpanelen in architectonisch beton heeft aanvaard terwijl die verantwoording was gebaseerd op zelfproductie — wat niet bestekconform was aangezien het bestek prefabricatie door een Febelarch-lid in onderaanneming voorschreef — en de prijsverantwoording van de tweede gerangschikte inschrijver voor aluminium schrijnwerk louter bestond uit de prijs van een onderaannemer vermeerderd met een winstmarge, zonder concrete en objectieve verklarende factoren.
Een beschrijvende opsomming van de inhoud van offertes is geen evaluatie — de motivering moet uitleggen waarom de ene offerte beter scoort dan de andere
De Raad van State schorst de gunning van een raamovereenkomst voor fietsleasing voor het personeel van Vivalia, omdat het gunningsverslag zich voor het criterium dienst na verkoop beperkte tot een beschrijvende opsomming van wat elke offerte bevatte, zonder te evalueren waarom de ene offerte beter scoorde dan de andere — terwijl de offerte van de verzoeker op bepaalde punten ruimere diensten aanbood dan die van de gekozen inschrijver.
Beoordelingselementen bij een gunningscriterium zijn geen subgunningscriteria — ze vragen geen afzonderlijke motivering per onderdeel, en de motivering moet in haar geheel worden gelezen
De Raad van State verwerpt — tegen het andersluidend advies van de auditeur in — de vordering tegen de gunning van scenografische werken voor het MAP-Mercator museum in Sint-Niklaas, omdat de beoordelingselementen bij het kwaliteitscriterium (esthetiek, technieken, draagkracht, opbouw, duurzaamheid) geen subgunningscriteria zijn die elk een afzonderlijke motivering of quotering vereisen, het gebruik van het woord 'goed' in de motivering een globale score van 'zeer goed' niet uitsluit, en een vintage stijl die uit de bijgevoegde ontwerpschetsen kon worden afgeleid een legitiem referentiekader voor de esthetische beoordeling vormde.
Wie een prijsverantwoording voor de totaalprijs aanvaardt, moet de opgegeven elementen concreet bespreken en evalueren — niet louter opsommen en besluiten dat de prijs niet abnormaal is
De Raad van State vernietigt via de versnelde rechtspleging de gunning van werken voor de renovatie van de renbaan en de historische omheining van de renbaan van Bosvoorde, omdat de aanbestedende overheid de prijsverantwoording van de gekozen inschrijver aanvaardde door de opgegeven elementen — ervaring, investeringen, eerdere werken — louter op te sommen zonder ze concreet te evalueren, terwijl de verantwoording geen enkele cijfermatige onderbouwing bevatte en de aangekondigde berekeningen niet waren bijgevoegd.
Wie bij het prijsonderzoek steunt op eigen gegevens die niet van de inschrijver komen, moet die gegevens eerst aan de inschrijver voorleggen — en ze controleerbaar motiveren in het gunningsverslag
De Raad van State schorst de gunning van een raamovereenkomst voor groenbeheerwerken langs kanalen en waterlopen, omdat de aanbestedende overheid de offerte van de verzoeker onregelmatig verklaarde op basis van eigen houtopbrengstcijfers uit een eerdere opdracht en een extern advies — zonder die gegevens eerst aan de inschrijver voor te leggen zodat hij erop kon reageren, en zonder in het gunningsverslag de bron of context van die cijfers te vermelden.
Wie de prijzen van de gekozen inschrijver niet concreet verifieert — terwijl die prijzen op het niveau van een vorig contract liggen ondanks een geraamde indexering van 25 procent — schendt de prijsverificatieplicht
De Raad van State vernietigt via de versnelde procedure van artikel 30, §3 de gunning van een opdracht voor bedrijfsrevisorendiensten, omdat de aanbestedende overheid bij de prijsverificatie wel had onderzocht waarom twee offertes duurder waren, maar niets had vermeld over de offerte van de gekozen inschrijver — wiens prijzen zich op het niveau van het vorige contract bevonden, terwijl de overheid zelf voor haar raming een indexering van circa 25 procent had toegepast.
Een schorsingsarrest dat een selectiecriterium minstens onduidelijk noemt, volstaat als motief om de plaatsingsprocedure stop te zetten en het bestek te herschrijven — de overheid hoeft niet eerst te proberen de procedure voort te zetten met het bestaande bestek
De Raad van State verwerpt het beroep tegen de stopzetting van een plaatsingsprocedure voor een wetenschappelijke studie over Medical First Responders, omdat de verwijzing naar een eerder schorsingsarrest — dat het betrokken selectiecriterium minstens onduidelijk noemde — op zich een deugdelijk motief vormt om de procedure stop te zetten en een nieuw bestek op te stellen, zonder dat de overheid hoeft aan te tonen dat de onduidelijkheid de vergelijkbaarheid van de offertes in het gedrang bracht.
Motiveringsgebreken bij subcriteria doen er pas toe als ze samen genoeg punten vertegenwoordigen om het resultaat te kunnen wijzigen — en een BAFO die alleen de prijs betreft, benadeelt niet wie al de laagste prijs had
De Raad van State verwerpt de vordering tegen de gunning van een raamovereenkomst voor langlopende IT-opleidingen in elf percelen, omdat de vastgestelde motiveringsgebreken bij afzonderlijke subcriteria onvoldoende punten vertegenwoordigden om het resultaat te kunnen wijzigen, omdat de verzoekende partij geen kennelijke beoordelingsfout aantoonde bij de evaluatie van de cv's van haar opleiders, en omdat de onderhandeling met enkel de eerstgerangschikte zich beperkte tot de prijs — zodat de verzoeker, die al de beste prijs had en het maximum op het prijscriterium scoorde, niet werd benadeeld.
Een aanbestedende overheid mag de erkenning herklassificeren naar de subcategorie die financieel het zwaarst doorweegt — en wie dat pas in de procedure betwist na eerst inhoudelijk te hebben geargumenteerd, verliest zijn recht om de formele motivering aan te vechten
De Raad van State verwerpt het vernietigingsberoep tegen de gunning van de renovatie van de Regenboogbrug te Waregem, omdat de aanbestedende overheid de erkenningsvereiste terecht mocht herklassificeren van de categorieën D, F en G naar subcategorie F2 op basis van het financiële zwaartepunt van de staalconstructiewerken, en omdat de verzoeker haar grief over de gebrekkige formele motivering impliciet had prijsgegeven door in latere procedurestukken uitsluitend inhoudelijk over de herklassificatie te argumenteren.
Een louter beschrijvende beoordeling van offertes volstaat niet — de motivering moet voor elk beoordelingselement uit het bestek aangeven of en waarom een offerte beter of minder goed scoort
De Raad van State schorst voor de tweede maal de gunning van een architectuuropdracht voor 45 studentenwoningen in Doornik, omdat het nieuwe gunningsverslag — opgesteld na een eerste schorsingsarrest wegens motiveringsgebreken — opnieuw faalde in de formele motivering: de beoordeling van de offertes was louter beschrijvend zonder aan te geven of elementen positief of negatief werden gewaardeerd, gebruikte niet dezelfde beoordelingselementen voor elke offerte, en behandelde niet alle in het bestek aangekondigde beoordelingselementen voor het tweede criterium.
Prijsverificatie op basis van een 'gelijkaardige eerdere opdracht' vereist een daadwerkelijke en onderbouwde vergelijking — een referentie die 28 keer groter is zonder volumecorrectie volstaat niet
De Raad van State schorst voor de derde maal de gunning van een opdracht voor medische postbedeling door SC HUMANI, omdat de prijsverificatie steunde op een zogenaamd gelijkaardige opdracht van de intercommunale ISPPC uit 2018 die 28 keer groter was, zonder enige herberekening om het prijsverschil te corrigeren voor de verschillende volumes — waardoor een reconstructie juist een prijs opleverde die 44 procent hoger lag dan de aanvaarde offerte — en zonder de beweerde marktontwikkeling sinds 2018 te staven.
Een laconieke vaststelling dat uitvoering 'materieel onmogelijk' is, volstaat niet als motivering voor de onregelmatigheid van een offerte
De Raad van State schorst de gunning van een opdracht voor groenonderhoud door de gemeente Paliseul, omdat de onregelmatigverklaring van de offerte van de laagste inschrijver steunde op één enkele laconieke zin — dat het 'materieel onmogelijk' was voor één persoon om het werk binnen de geschatte uren uit te voeren — zonder enige onderbouwing door middel van vergelijkingen met andere offertes, eigen ervaringscijfers of referentieopdrachten, en een aanvullend argument dat pas voor het eerst in de procedure voor de Raad van State werd aangevoerd het motiveringsgebrek niet achteraf kon herstellen.
Loutere verwijzing naar de offerte van een onderaannemer plus overhead is geen afdoende prijsverantwoording — de inschrijver moet de uitvoeringsmethode en het rendement toelichten
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing van de onregelmatigverklaring van de offerte van de tijdelijke maatschap SOCOGETRA-BESIX voor de grondige renovatie van het Viaduc Villette van de metro van Charleroi, omdat de prijsverantwoording voor post 289 (levering Californisch wissel) louter bestond uit de offerte van een onder-onderaannemer vermeerderd met algemene kosten, zonder enige toelichting bij de uitvoeringsmethode of het rendement — terwijl het bestek een gedetailleerde fabricagebeschrijving bevatte en de eenheidsprijs aanzienlijk lager lag dan die van de andere inschrijvers.
Dubbelzinnige motivering bij prijsonderzoek volstaat niet — de inschrijver moet kunnen begrijpen of zijn verantwoording als niet-ontvankelijk of als ongegrond is afgewezen
De Raad van State schorst de onregelmatigverklaring van de offerte van SA A2 voor wegenwerken in de gemeente Boussu, omdat de motivering dubbelzinnig was op twee punten: enerzijds bleek niet of de prijsverantwoording als niet-ontvankelijk dan wel als inhoudelijk ongegrond was beoordeeld, anderzijds was niet vast te stellen of de eigenlijke gronden voor de uitsluiting die waren uit de deels gecensureerde versie van het verslag van nazicht of die uit de gunningsbeslissing zelf — en vertrouwelijkheid rechtvaardigt weliswaar een beknopte motivering, maar geen buitensporig laconieke.
Stopzetting wegens onduidelijkheid in het bestek is gerechtvaardigd als die onduidelijkheid tot een daadwerkelijk verschillende prijszetting heeft geleid — en de vermelding van totaalprijzen in de stopzettingsbeslissing schendt niet automatisch de mededinging
De Raad van State verwerpt de vordering tegen de stopzetting van een openbare procedure voor spoorvernieuwingswerken op de lijn L60 Jette-Dendermonde, omdat een onduidelijkheid in het bestek over de eenheid van post 7.9.1 — per uur per man of per uur per ploeg van negen arbeiders — daadwerkelijk tot een verschillende prijszetting bij de drie inschrijvers had geleid waardoor een correcte vergelijking niet meer mogelijk was, en de vermelding van de totale offerteprijzen in de stopzettingsbeslissing de mededinging bij de heraanbesteding niet schendt nu die bedragen door het verschil in prijszetting hoe dan ook een vertekend beeld geven.
Een goedgekeurd RSZ-afbetalingsplan volstaat als bewijs van regularisatie — maar de aanbestedende overheid moet de regularisatiekans ook uitdrukkelijk bieden
De Raad van State schorst de gunning van een opdracht voor het onderhoud van poorten aan de Faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Gent omdat de aanbestedende overheid een inschrijver met een RSZ-schuld van meer dan 10.000 euro enkel heeft bevraagd over de uitzondering van artikel 68, paragraaf 1, eerste lid, 2° (tegenvorderingen op een overheid) maar hem nooit uitdrukkelijk de regularisatiekans heeft geboden die het derde lid van diezelfde bepaling voorschrijft — en omdat een goedgekeurd afbetalingsplan bij de RSZ op zich volstaat als bewijs van regularisatie, zonder dat de eerste aflossing al binnen vijf werkdagen moet zijn betaald.
Verwijzing naar kortingspercentages uit eerdere opdrachten zonder controle op hun normaliteit is geen deugdelijk prijsonderzoek
De Raad van State schorst de gunning van een F.A.S.T.-opdracht voor het takelen en afvoeren van voertuigen op de E313 Oost omdat de aanbestedende overheid haar conclusie dat een kortingspercentage van 15 procent op de vaste tarieven niet abnormaal was, enkel steunde op het gegeven dat in eerdere F.A.S.T.-opdrachten in Vlaams-Brabant en West-Vlaanderen kortingen van 25 en 35 procent waren aangeboden — zonder na te gaan of die hogere kortingen zelf op hun normaliteit waren gecontroleerd — en op de dermate algemene vaststelling dat de offerte 'goed was voorbereid', wat evident geen deugdelijk motief kan vormen.
Referentieprojecten 'van vergelijkbare omvang' zijn een kwantitatieve vereiste die je niet kunt weginterpreteren via de minimumvereisten
De Raad van State schorst de gunning van de interieurrestauratie van een beschermd monument omdat de aanbestedende overheid een inschrijver selecteerde op basis van referentieprojecten waarvan slechts één een vergelijkbare financiële omvang had als de opdracht — terwijl het bestek uitdrukkelijk drie referentieprojecten 'van vergelijkbare omvang' vereiste en vier van de vijf voorgelegde referenties ver onder de waarde van de opdracht lagen.
Niet-ondertekende en ongedateerde vergelijkingstabellen bewijzen geen effectieve prijsverificatie — zeker niet bij aanzienlijke prijsverschillen
De Raad van State schorst de gunning van twee percelen van een opdracht voor groenonderhoud omdat noch de gunningsbeslissing noch het analyseverslag enige melding maakte van een prijsverificatie, en de niet-ondertekende, ongedateerde vergelijkingstabellen met handgeschreven notities die de aanbestedende overheid als bewijs van verificatie aanvoerde, prima facie onvoldoende waren om de realiteit en effectiviteit van de prijsverificatie aan te tonen — zeker gelet op de aanzienlijke prijsverschillen tussen de offertes.
Prijsverificatie uit een eerste procedure volstaat niet als de prijzen in de tweede procedure fundamenteel anders zijn
De Raad van State vernietigt de gunning van wegenwerken aan een inschrijver wiens offerte in een eerste openbare procedure als abnormaal was verworpen, omdat de aanbestedende overheid in de daaropvolgende mededingingsprocedure met onderhandeling geen nieuwe prijsverificatie uitvoerde en zich beperkte tot een verwijzing naar de prijsanalyse van de eerste procedure — terwijl de eenheidsprijzen fundamenteel verschilden en de conclusie diametraal tegenovergesteld was.
Prijsverificatie moet effectief en verifieerbaar zijn — vooral bij grote prijsverschillen tussen offertes
De Raad van State schorst de gunning van een raamovereenkomst voor modulaire stroomonderbrekers omdat de effectiviteit van de prijsverificatie niet afdoende kon worden vastgesteld — de nota in het administratief dossier bevatte onbewezen beweringen over marktpositionering, een onvolledige vergelijking met een federaal raamcontract en een onverklaarde kwalificatie van een inschrijver als producent, terwijl de prijsverschillen tussen de offertes aanzienlijk waren.
Prijsverificatie mag zich niet beperken tot de posten die de aanbestedende overheid vooraf als niet-verwaarloosbaar heeft bestempeld — en de motivering moet meer doen dan de rechtvaardigingen van de inschrijver herhalen
De Raad van State vernietigt de gunning van een raamovereenkomst voor dynamische parkeergeleidingsborden omdat de aanbestedende overheid de prijsverificatie beperkte tot tien posten die zij vooraf als niet-verwaarloosbaar beschouwde, terwijl andere posten met enorme prijsafwijkingen duidelijk niet verwaarloosbaar waren, en de motivering zich beperkte tot het herhalen van de rechtvaardigingen van de inschrijver zonder te verantwoorden waarom initieel abnormaal lijkende prijzen toch aanvaardbaar waren — de Raad kent daarnaast een herstelvergoeding van 68.181,82 euro toe op basis van 33 procent verlies van kans.
Beoordelingsmethode NMBS-treincontract geschorst: verband tussen kwalitatieve labels en punten is onbegrijpelijk
De Raad van State schorst de aanwijzing van CAF als preferentiële inschrijver voor het AM30-raamakkoord van de NMBS (tot 4,66 miljard euro voor elektrische treinstellen), omdat de beoordelingsmethode voor het criterium 'technische waarde' niet toeliet te begrijpen hoe de generieke kwalitatieve labels en de vastgestelde meer- en minwaarden zich vertaalden in de toegekende puntenscores.
Kwaliteitsdoelstellingen per stuk beoordelen en scoren is geen ongeoorloofd gebruik van subgunningscriteria
De Raad van State verwerpt de vordering tegen de gunning van een raamovereenkomst voor warme drankautomaten omdat het systematisch beoordelen en scoren van elk van de in het bestek aangekondigde kwaliteitsdoelstellingen geen ongeoorloofde subgunningscriteria creëert, maar slechts de aangekondigde beoordelingsmethodiek van plus- en minpunten toepast.
Een minimumeis als 'te ontwikkelen' aanbieden is geen onregelmatigheid als het bestek die antwoordmogelijkheid voorziet
De Raad van State verwerpt de vordering tegen de gunning van een SaaS-opdracht omdat het bestek uitdrukkelijk toeliet dat inschrijvers minimumeisen als 'te ontwikkelen' aanboden — mits concrete beschrijving van de manier en het tijdsbestek — en omdat de aanbestedende overheid die aanpak ook bij de beoordeling op haar inhoudelijke merites mocht waarderen.
Een gunningsbeslissing kan ook na sluiting van de opdracht worden ingetrokken als de offerte substantieel onregelmatig was
De Raad van State verwerpt de vordering tegen de intrekking van een gunningsbeslissing en de heraanwijzing aan een andere inschrijver, omdat de niet-ondertekende indieningsrapporten bij twee latere aanvullingen van de offerte tot de nietigheid van die aanvullingen leidden — waardoor essentiële veiligheidsdocumenten als niet-ingediend golden en de offerte substantieel onregelmatig was.
Het gunningsverslag pas na de gunningsbeslissing meedelen is een motiveringsgebrek
De Raad van State schorst een gunningsbeslissing omdat de aanbestedende overheid het gunningsverslag — waarop de motivering volledig steunde — niet gelijktijdig met de beslissing heeft meegedeeld aan de niet-gekozen inschrijvers.
Zusterbedrijven die elk op een ander perceel inschrijven met identieke prijzen, personeel en lay-out: entente bewezen
De Raad van State verwerpt de vordering tegen de wering van een offerte wegens mededingingsverstorende entente, omdat twee zusterondernemingen uit dezelfde groep hun offertes op verschillende percelen aantoonbaar hadden gecoördineerd — met identieke lay-out, dezelfde contactpersoon, 23 identieke eenheidsprijzen, dezelfde onderaannemers en identieke rekenfouten.
Een algemeen voorbehoud van het studiebureau verplicht de aanbestedende overheid niet tot bijkomende prijsgaranties
De Raad van State verwerpt het beroep tegen de gunning van de bouw van een brandtoren omdat het advies van het studiebureau om een schriftelijke prijsgarantie te vragen een algemeen voorbehoud was — geen verplichte stap — en omdat de vermeende discrepantie tussen de verantwoording van eenheidsprijzen en de totaalprijs niet werd aangetoond.
Punten aftrekken voor informatie die het bestek niet vroeg, is een onangekondigd subcriterium
De Raad van State vernietigt de gunning van HVAC-werken aan een zwembad omdat de aanbestedende overheid vijf punten aftrok voor het ontbreken van veiligheidsinformatie in de methodologische nota, terwijl het bestek die informatie nergens als vereiste vermeldde.
Zeggen dat je de prijsverantwoording 'aanvaardt' is geen motivering
De Raad van State schorst een gunningsbeslissing omdat de aanbestedende overheid bij het prijsonderzoek enkel vermeldde dat de verantwoording 'aanvaard kan worden', zonder enige inhoudelijke analyse waaruit blijkt waarom de prijs niet abnormaal laag is.
Een opdrachtgever mag stoppen en herbeginnen, ook als het bestek op zich niet onwettig was
De Raad van State verwerpt een vernietigingsberoep tegen de beslissing van SOFICO om een raamovereenkomst voor wegborstel- en zuigdiensten niet te gunnen en opnieuw te lanceren, omdat de verwijzing naar één specifiek paritair comité in het bestek de mededinging kon beperken — ook al was de tekst op zich duidelijk.
Stel je beoordelingsmethode vast vóór de opening van de offertes — en pas ze correct toe
De Raad van State schorst een gunningsbeslissing voor meet- en detectietoestellen omdat de beoordelingsmethode voor het criterium 'functionele waarde' niet vooraf was vastgesteld en bovendien rekenkundig inconsistent was toegepast, waardoor de inschrijver de puntentoekenning niet kon controleren.
Als de vereiste erkenning niet in het bestek staat, kun je een inschrijver niet weren omdat hij ze niet heeft
De Raad van State schorst een gunningsbeslissing omdat de opdrachtgever een inschrijver uitsloot wegens het ontbreken van een erkenning in categorie D, terwijl die vereiste niet was opgenomen in de opdrachtdocumenten die de inschrijvers konden raadplegen op e-Procurement.
Een verbeteringsvoorstel bij gezamenlijke gunning indienen terwijl het bestek dat verbiedt? Dan draag je zelf de gevolgen
De Raad van State verwerpt een schorsingsberoep tegen de gunning van een opdracht voor lichte woningen, omdat de inschrijver in haar offerte een ongeoorloofd verbeteringsvoorstel bij gezamenlijke toewijzing van beide percelen had opgenomen en de opdrachtgever dat terecht niet in rekening had gebracht.
Technische fiches aanleveren na het indienen? Teken dan ook het nieuwe depotrapport
De Raad van State verwerpt een schorsingsberoep omdat de inschrijver die op verzoek van de opdrachtgever aanvullende technische fiches indiende via e-Procurement, het bijhorende depotrapport niet had ondertekend met een gekwalificeerde elektronische handtekening — en dat is een substantiële onregelmatigheid.
Nieuwe regelgeving tijdens de procedure? Dan mag de opdrachtgever stoppen
De Raad van State verwerpt een schorsingsberoep tegen de niet-gunning van een opdracht voor gerechtsdeurwaardersdiensten, omdat een ingrijpende hervorming van de deurwaarderstarieven tijdens de procedure een gegronde reden was om te stoppen en opnieuw te beginnen met een actueel bestek.
Selectiecriteria controleren is geen formaliteit die je mag overslaan
De Raad van State schorst de gunning van een architectuuropdracht omdat de opdrachtgever nergens in het dossier aantoonde dat hij had geverifieerd of het winnende team daadwerkelijk over een 'ingenieur in speciale technieken' beschikte, terwijl het bestek dat uitdrukkelijk eiste.
Je prijzen verantwoorden is een examen met één kans
De Raad van State verwerpt een schorsingsberoep tegen de uitsluiting van een inschrijver wegens abnormaal lage prijzen, omdat die bij zijn prijsverantwoording enkel een zelfgemaakt tabelletje indiende zonder enig bewijsstuk — en de opdrachtgever niet verplicht is om daar een tweede keer naar te vragen.
Een lagere prijs dan die van jou is niet automatisch een abnormale prijs
De Raad van State verwerpt een vordering tot nietigverklaring van een gunning voor incassodiensten omdat de verliezer niet aantoonde dat de opdrachtgever een kennelijke beoordelingsfout maakte bij het prijsonderzoek of bij de beoordeling van de kwalitatieve gunningscriteria.
Een fout in een Excel-formule is niet automatisch een 'rekenkundige vergissing'
De Raad van State schorst een gunning omdat de opdrachtgever fouten in Excel-formules van de winnaar corrigeerde als 'rekenkundige vergissingen', terwijl niet vaststond dat het om loutere telfouten ging en niet om fouten die de offerte onregelmatig maakten.
Je moederbedrijf is groot genoeg? Bewijs dan dat het zich ook engageert
Een scheepsbouwer die de financiële draagkracht van zijn moederbedrijf inriep zonder een formeel engagement voor te leggen dat die capaciteit ook daadwerkelijk ter beschikking zou staan, werd terecht niet geselecteerd — ook al behoort de dochter tot dezelfde groep.
Une simple confirmation de prix ne constitue pas un examen des prix adéquat lorsque le prix de l'offre est nettement inférieur
Le Conseil d'État suspend l'attribution d'un marché d'impression transactionnelle parce que le pouvoir adjudicateur n'a pas mené un examen général des prix adéquat sur le prix total nettement inférieur du soumissionnaire retenu, et s'est limité à une confirmation de prix insignifiante pour un prix unitaire remarquablement bas au lieu de lancer un examen spécial des prix anormaux.
Annulation de la non-sélection pour les travaux de restauration du 'Salon Cousin' aux Musées royaux – exigence de sélection d'au moins deux références spécifiquement pour des bâtiments de Victor Horta disproportionnée, l'expertise en ferronnerie art-nouveau n'est pas propre à Horta, restriction inutile de la concurrence
Le Conseil d'État a annulé la décision des Musées royaux d'Art et d'Histoire de ne pas sélectionner la BV REMMEN pour le lot 1 de la restauration du 'Salon Cousin', parce que l'exigence de sélection d'au moins deux références pour des travaux de restauration sur des bâtiments spécifiquement conçus par Victor Horta était disproportionnée — l'expertise requise en ferronnerie et techniques d'assemblage art-nouveau n'est pas propre aux bâtiments de Horta, et le nombre très limité de bâtiments éligibles restreignait inutilement la concurrence.
Suspension de l'attribution d'un marché de courtage en assurances pooling pour les entités du gouvernement flamand – motivation de l'enquête de prix est une simple formule de style : estimation occultée, éléments de justification non concrètement appréciés, motifs communiqués a posteriori
Le Conseil d'État a suspendu l'attribution par la Communauté flamande d'un marché de courtage en assurances pooling pour les entités gouvernementales flamandes à la SA A., le premier volet du moyen unique étant sérieux : la motivation de l'enquête de prix dans le rapport d'attribution était une simple formule de style — l'estimation était occultée, les trois éléments de justification de la justification de prix étaient repris sans appréciation concrète, et l'occultation de motifs essentiels dans la version communiquée à la partie requérante violait l'obligation de motivation formelle.
Suspension de l'attribution de la rénovation d'une caserne de pompiers pour examen insuffisant de la justification des prix — le pouvoir adjudicateur n'a pas examiné la justification dans son ensemble et a rejeté l'offre sur des motifs factuellement inexacts
Le Conseil d'État suspend en extrême urgence l'attribution des travaux de rénovation et d'extension de la caserne de pompiers et du magasin communal de Sint-Gillis-Waas, au motif que la commune n'a pas examiné avec le soin requis la justification des prix fournie par la requérante et a déclaré son offre irrégulière sur des motifs dépourvus de fondement factuel et juridique.
Rejet du recours contre l'évaluation de portfolio dans un système par étapes — motivation suffisamment concrète, pas de droit aux « motifs des motifs »
Le Conseil d'État rejette la demande d'un graphiste contre son exclusion du pool de partenaires freelance de la Ville d'Anvers, jugeant que l'évaluation qualitative du portfolio (35% pour un seuil de 65%) était suffisamment motivée et que la simple contestation de l'évaluation ne renversait pas la présomption de légalité.
La réutilisation optimiste des terres (60%) sans frais de tamisage ni d'amélioration ne justifie pas des prix de terrassement anormalement bas
Le Conseil d'État rejette le recours contre l'exclusion d'une offre pour des travaux d'égouttage et de voirie car la justification de prix pour le prix total et onze postes de terrassement a été à juste titre rejetée : le soumissionnaire tablait sur un taux de réutilisation de 60% insuffisamment étayé, sans frais de tamisage ni d'amélioration des sols.
Retrait de l'attribution et non-passation d'un accord-cadre vidéo : le motif financier suffit, la référence à la mauvaise entité est un motif surabondant, pas de confiance légitime sans contrat conclu
Le Conseil d'État rejette le recours en annulation contre la décision de ne pas passer un accord-cadre pour des services vidéo, le motif financier-économique (rattachement à un accord-cadre existant) étant légitime, la référence erronée au « Facilitair Bedrijf » au lieu du Département de la Chancellerie et des Affaires étrangères constituant un motif surabondant, et le soumissionnaire retenu ne pouvant tirer de confiance légitime d'une décision d'attribution sans contrat conclu.
Cinq postes forfaitaires par lot pour les services de dépannage suffisent : le soumissionnaire professionnel peut calculer un prix moyen sur la base de sa connaissance du secteur
Le Conseil d'État rejette le recours contre l'attribution d'un marché de services de dépannage car le pouvoir adjudicateur dispose d'un large pouvoir d'appréciation pour établir l'inventaire, la répartition en cinq postes forfaitaires par lot n'est pas inhabituelle dans le secteur, et un prestataire professionnel doit être en mesure de calculer un prix moyen raisonnable.
La justification des prix pour les poteaux basculants SNCB résiste à l'examen : la présomption légale de prix anormaux ne s'applique pas à la procédure négociée simplifiée
Le Conseil d'État rejette la demande de suspension car la présomption légale de prix anormaux de l'article 44, §4, de l'arrêté royal du 18 juin 2017 ne s'applique pas à la procédure négociée simplifiée, et la SNCB a examiné avec soin et accepté sur des motifs solides la justification des prix de l'association momentanée attributaire pour des poteaux basculants multifonctionnels.
Deuxième recours contre les poteaux basculants SNCB rejeté : distinction entre négociation et justification des prix, enquête spéciale sélective autorisée
Le Conseil d'État rejette également la demande d'un autre soumissionnaire contre la même attribution SNCB pour des poteaux basculants, précisant qu'une justification des prix n'est pas une négociation, que l'enquête spéciale sur les prix peut être appliquée sélectivement au premier classé, et que l'interrogation répétée est autorisée.
Suspension d'un accord-cadre papier : le certificat d'origine ne couvre pas toutes les sortes de papier offertes
Le Conseil d'État suspend l'attribution d'un accord-cadre pour du papier de bureau écologique parce que le pouvoir adjudicateur n'a pas suffisamment vérifié si le certificat 'Origine France Garantie' soumis couvrait toutes les sortes de papier spécifiques dans l'offre du soumissionnaire retenu, alors qu'au moins une sorte de papier est produite au Brésil.
Demande du fournisseur de vélos électriques contre l'arrêt de l'accord-cadre de Genk rejetée pour tardiveté
Demande rejetée : la demande en suspension d'extrême urgence de Bezõe contre l'arrêt par Genk de l'accord-cadre pour vélos électriques est tardive — le délai de quinze jours commence à courir à partir de l'envoi de la lettre recommandée, et non de la réception. Le Conseil juge en outre que les contraintes budgétaires constituent des motifs valables d'arrêt.
La FWB peut valablement renoncer au marché SEPPT après avoir constaté que les deux offres sont irrégulières
Demande rejetée : la FWB a pu valablement renoncer à l'attribution du marché SEPPT après avoir, dans une troisième décision suffisamment motivée, constaté que l'offre de Cohezio était, comme celle de CESI, affectée d'une irrégularité substantielle et que le critère d'attribution litigieux devait être revu.
RESA ne peut pas arrêter la procédure de marché d'entretien des espaces verts sans motifs solides
Suspension ordonnée : RESA a arrêté une procédure d'attribution de marché d'entretien des espaces verts sur base de motifs insuffisants, inexacts et contradictoires avec le dossier administratif.
La commune de Westerlo doit examiner en profondeur les prix unitaires pour la construction de pavillons funéraires
Suspension ordonnée : la commune de Westerlo n'a examiné que les prix totaux et non les prix unitaires lors de l'attribution de la construction de pavillons d'adieu dans les cimetières, malgré d'importants pourcentages d'écart par poste.
La ville de Courtrai peut attribuer un marché DBM d'épuration des eaux sur base du score total
Demande rejetée : la ville de Courtrai a correctement attribué un marché DBM pour le traitement décentralisé des eaux à BelleAqua sur base du meilleur score total, les sous-aspects des critères d'attribution ne constituant pas des sous-critères pondérés séparément.
Le Conseil d'État suspend l'attribution d'un marché de remplacement de châssis en bois dans une école bruxelloise en raison d'une référence hors délai de cinq ans et d'une vérification des prix insuffisante
Le Conseil d'État a suspendu en extrême urgence l'attribution par la Ville de Bruxelles d'un marché de remplacement de châssis en bois (fenêtres et portes) à l'école Reine Astrid, parce que le soumissionnaire retenu avait présenté une référence en dehors de la période de cinq ans requise par le cahier des charges et que la vérification générale des prix n'était pas étayée par des motifs sérieux et diligents.
Retrait décision d'attribution marché de recouvrement ARP : rejet UDN – les moyens ne critiquent que des motifs surabondants de la décision de retrait, pas les motifs portants relatifs au coût des avocats et au partage d'honoraires
Le Conseil d'État rejette la demande de suspension en extrême urgence d'un huissier de justice contre le retrait de la décision d'attribution du marché de conseils et gestion de contentieux en recouvrement de l'Agence Régionale pour la Propreté, parce que les premier et deuxième moyens ne critiquent que des motifs surabondants de la décision de retrait — relatifs aux quatre postes à zéro euro — sans contester les motifs portants — relatifs au coût des avocats non couvert et au partage d'honoraires contraire au KB du 30 novembre 1976 — et parce que le troisième moyen est dirigé contre une décision d'attribution future inexistante.
Gestion ICT Sint-Truiden : annulation – méthodologie d'évaluation avec sous-critères et barème propre non établie préalablement, et règle de trois appliquée de manière incorrecte faussant le rapport entre les critères d'attribution
Le Conseil d'État annule la décision d'attribution de la ville de Sint-Truiden pour le marché de gestion ICT, parce que le pouvoir adjudicateur a utilisé une méthodologie d'évaluation avec des sous-critères et une cotation propre sur 10 points par élément qui n'avait pas été établie préalablement ni annoncée dans le cahier des charges, et parce qu'il a appliqué la règle de trois en ramenant le score du soumissionnaire le mieux classé à 100%, faussant ainsi le rapport entre les critères d'attribution.
École Het Oogappeltje Wommelgem : annulation – méthode de détection des prix anormaux non vérifiable et examen des postes sélectionnés insuffisant
Le Conseil d'État annule pour la deuxième fois la décision d'attribution de la commune de Wommelgem pour l'extension et la rénovation de l'école primaire Het Oogappeltje, parce que les pièces soumises ne démontrent pas que la détection des prix unitaires apparemment anormaux a été effectuée conformément à la méthodologie proposée par le pouvoir adjudicateur lui-même — avec une règle du 1% et des seuils de 30%/50% — et parce que l'examen des postes sélectionnés ne répondait pas aux exigences d'un pouvoir adjudicateur normalement diligent, des prix unitaires anormaux ayant été acceptés sur la base de constatations vagues et générales sans demander de justification de prix.
Emphytéose terrains de padel Asphaltcosite Asse : annulation – objectifs politiques comme éléments d'évaluation insuffisamment clairs dans le cahier des charges, créant une liberté d'appréciation quasi illimitée
Le Conseil d'État annule la décision du conseil communal d'Asse d'accorder une emphytéose pour des terrains de padel, parce que le critère d'attribution « exploitation socialement responsable » (50 points) renvoyait à des « objectifs politiques » sur un site web contenant un plan pluriannuel de 191 pages avec des dizaines d'objectifs, dont le pouvoir adjudicateur a sélectionné pour la première fois dans le rapport d'évaluation des éléments d'appréciation non identifiables comme tels sur le site web, ce qui lui conférait une liberté d'appréciation quasi illimitée et offrait des garanties insuffisantes contre une évaluation arbitraire et discriminatoire.
Bassin d'attente Zandvliet : rejet du recours en annulation – prix unitaires négatifs pour l'évacuation de terre à Rotterdam insuffisamment justifiés, marge d'appréciation du pouvoir adjudicateur non dépassée
Le Conseil d'État rejette le recours en annulation de l'association momentanée HYE–Boskalis contre la décision d'attribution de De Vlaamse Waterweg pour la construction d'un bassin d'attente à Zandvliet, les prix unitaires négatifs pour l'évacuation de terre à Rotterdam (-4 EUR/m³ et -5 EUR/m³ pour les postes 2 et 3 de la partie conditionnelle 1) étant insuffisamment justifiés — l'ajustement d'un prix de référence pour le sable de Meuse de 6,50 EUR/m³ vers 4 et 5 EUR/m³ en raison d'une « qualité moindre » manquait de toute précision ou argumentation complémentaire, et le pouvoir adjudicateur n'a pas dépassé sa marge d'appréciation.
Nettoyage de locaux administratifs ONSS : schorsing – le pouvoir adjudicateur doit examiner les mesures correctrices avant d'exclure, l'obligation de l'art. 70, §2 de signaler proactivement les mesures correctrices ne s'applique qu'avec mention expresse dans les documents du marché
Le Conseil d'État suspend la décision de l'ONSS d'exclure une entreprise de nettoyage de la procédure d'attribution du marché de nettoyage de locaux administratifs (trois lots, cahier des charges DE-468-2022), parce que l'ONSS a omis d'examiner les mesures correctrices proposées par le soumissionnaire et parce que l'obligation de signaler proactivement ces mesures au début de la procédure (art. 70, §2) ne s'applique que si les documents du marché y font expressément référence — le seul recours au DUME ne suffit pas.
Accord-cadre câbles et caténaires tramway anversois : annulation pour conflit d'intérêts – le concepteur Tractebel, société sœur du soumissionnaire Fabricom (toutes deux filiales d'Engie), avec trois membres sur six dans le comité d'évaluation
Le Conseil d'État annule la décision d'attribution de la VVM De Lijn pour un accord-cadre de câbles et caténaires du tramway anversois, parce que De Lijn a méconnu son obligation active d'enquête en matière de conflits d'intérêts : le concepteur Tractebel, qui avait rédigé le cahier des charges et était représenté par trois des six membres du comité d'évaluation, est une société sœur de Fabricom — associée du soumissionnaire retenu tm Antwerpen Boven — toutes deux étant filiales (quasi 100 %) d'Engie avec des administrateurs communs, ce qui constitue au minimum une apparence de partialité.
Gestion et collecte des déchets ménagers à Etalle : schorsing – le critère 'considérations sociales' exigeant une 'note démontrant le caractère social de l'entreprise' est trop vague et confère une liberté de choix illimitée
Le Conseil d'État ordonne la suspension de la décision de la commune d'Etalle d'attribuer le marché de gestion et collecte des déchets ménagers 2024-2025 à la SCRL DURECO, parce que le second critère d'attribution 'Considérations sociales' (20 points), décrit uniquement comme une 'note de maximum une page A4 démontrant le caractère social de l'entreprise', est dépourvu de la clarté et de la précision requises par l'article 81 de la loi du 17 juin 2016 et confère au pouvoir adjudicateur une liberté inconditionnée de choix.
Construction d'une école à Jemeppe-sur-Sambre : deuxième schorsing – répondre à une demande de justification de prix en invoquant une erreur matérielle ne constitue pas une modification unilatérale de l'offre
Le Conseil d'État ordonne, pour la deuxième fois, la suspension de l'exécution de la décision de la Communauté française d'attribuer le marché de construction d'une école fondamentale à Jemeppe-sur-Sambre, parce que la partie adverse a commis une erreur manifeste d'appréciation en qualifiant d'irrégularité substantielle (modification unilatérale de l'offre) le fait que la requérante, en réponse à une demande de justification du prix du poste 71.11.1.a, a invoqué une erreur matérielle — une telle réponse ne constituant pas une modification de l'offre imputable à la requérante, d'autant que la partie adverse n'a elle-même pas procédé à la modification.
Accord-cadre maintenance du bâti : schorsing wegens ontoereikende prijsverificatie – verificatie op slechts 3 van 292 posten (minder dan 1 %) volstaat niet
Le Conseil d'État suspend la décision du Port de Bruxelles d'attribuer un accord-cadre de maintenance du bâti à l'entreprise IN ADVANCE, parce que l'entité adjudicatrice n'a vérifié les prix que sur 3 postes des 292 que comptait le bordereau — soit moins de 1 % — en excluant tous les postes jugés 'négligeables' (moins de 3 % du prix moyen global), alors que les articles 84 de la loi du 17 juin 2016 et 43 de l'AR du 18 juin 2017 imposent une vérification de l'ensemble des prix unitaires.
Systèmes d'arrêt d'aéronefs EREA/MAAS : irrégularité technique confirmée malgré offre identique acceptée dans un marché antérieur
Le Conseil rejette la demande de suspension contre la décision déclarant irrégulière l'offre d'APK-SCAMA pour la fourniture de systèmes d'arrêt d'aéronefs sur trois bases militaires, en confirmant que l'exigence de freinage automatique sans reconfiguration manuelle (spécification 6.3) n'est pas satisfaite, même si une offre identique avait été acceptée dans un marché antérieur similaire.
Enlèvement de véhicules : le permis d'environnement pour le stationnement de véhicules couvre implicitement les services de remorquage, le conseil de police numérique ne touche pas à l'ordre public
Le Conseil rejette le recours en annulation contre l'attribution d'un marché d'enlèvement de véhicules, l'autorisation environnementale de l'adjudicataire permettant une exploitation continue couvrant le remorquage, et la réunion numérique du conseil de police pendant la pandémie ne touchant pas à l'ordre public.
SEPPT : renonciation après suspension préalable — cinq motifs insuffisants, motivation renforcée exigée
Le Conseil suspend la décision de la Communauté française de renoncer à l'attribution d'un marché de service externe de prévention et de protection au travail, en constatant que les cinq motifs de renonciation sont inexacts, non pertinents ou insuffisamment motivés dans un contexte exigeant une motivation renforcée.
Salle événementielle de Dixmude : correction d'une erreur de virgule et montants successifs justifiés
Le Conseil rejette la demande de suspension de l'attribution d'une salle événementielle et d'un parking souterrain, la correction d'une erreur matérielle (virgule mal placée) dans l'offre du bénéficiaire et les modifications successives des montants étant suffisamment motivées et conformes à la réglementation.
Concession tennis : délégation au bureau exécutif validée, tous les moyens rejetés
Le Conseil rejette le recours en annulation contre l'attribution d'une concession de gestion tennistique, en validant la délégation de pouvoirs au bureau exécutif de la régie communale autonome et en écartant les griefs relatifs aux critères d'attribution et à la motivation.
Panneaux photovoltaïques : suspension pour irrégularité inexacte et capacité financière présumée
Le Conseil suspend la décision d'attribuer un marché de panneaux photovoltaïques à Cool Sun Energy et d'écarter l'offre de Klinkenberg comme substantiellement irrégulière, dès lors que les motifs de l'irrégularité sont inexacts et que la capacité financière de l'adjudicataire a été indûment présumée.
Annulation de l'attribution du marché de prévention au travail de la Ville de Verviers — l'adjudicataire a remis une note de 5 pages au lieu de 2, sans que l'irrégularité soit qualifiée ni motivée
Le Conseil d'État annule l'attribution du marché de services « Désignation d'un service externe de prévention et protection au travail » de la Ville de Verviers à SPMT ARISTA parce que le pouvoir adjudicateur a constaté que l'offre de l'adjudicataire comportait une note méthodologique de 5 pages A4 au lieu du maximum de 2 pages prescrit par le cahier des charges, mais n'a ni qualifié cette irrégularité de substantielle ou non substantielle, ni motivé sa décision de considérer l'offre comme régulière.
Annulation partielle de la remise en marché des concessions domaniales de Genk-Zuid : l'arrêt de la procédure est justifié, mais le nouveau volume minimal de transbordement de 20.800 tonnes par hectare n'est pas étayé
Le Conseil d'État annule la décision de De Vlaamse Waterweg d'organiser une nouvelle procédure d'attribution de concessions domaniales sur le site industriel de Genk-Sud avec un volume minimal annuel obligatoire de transbordement de 800 TEU ou 20.800 tonnes par hectare, estimant que le caractère réaliste de ce volume — près de quatre fois supérieur au minimum du terrain de première ligne — n'a pas été examiné, mais rejette le recours contre la décision d'arrêter la procédure initiale.
Location de vélos suspendue : trois erreurs d'évaluation du critère qualité comblent l'écart de points
Le Conseil d'État suspend l'attribution d'un accord-cadre de location opérationnelle de vélos parce que le pouvoir adjudicateur a commis trois erreurs dans l'évaluation du critère qualité — un point négatif déraisonnable pour l'entretien obligatoire, un point positif non motivé pour l'emploi social, et un point positif non comparatif pour un bon de réduction — qui ensemble comblent l'écart de 2,5 points.
Perte d'une chance indemnisée à 50 % : l'erreur de droit dans le rejet d'un certificat d'assurance n'est pas un vice purement formel
Le Conseil d'État accorde une indemnité réparatrice de 28.126,32 euros à un soumissionnaire évincé d'un marché de travaux, considérant que l'erreur de droit commise par le pouvoir adjudicateur — rejeter un certificat d'assurance au seul motif qu'il était daté après l'ouverture des offres — a entraîné une perte de chance de 50 % d'obtenir le marché.
Suspension partielle d'un marché de roulements ferroviaires : le délai minimal de dix jours s'applique aussi aux offres ultérieures dans les secteurs spéciaux
Le Conseil d'État suspend l'exécution de la décision d'attribution d'un marché de roulements ferroviaires (121 lots sur 404) car, d'une part, le délai de sept jours accordé pour le dépôt d'une troisième offre méconnaît le délai minimal de dix jours prévu par l'article 120, § 2, de la loi du 17 juin 2016 et, d'autre part, la motivation formelle de la décision est insuffisante tant sur le caractère substantiel de l'irrégularité reprochée à l'offre que sur la comparaison des offres par lot.
Cette page présente tous les arrêts du Conseil d'État (la plus haute juridiction administrative de Belgique) sur le thème obligation de motivation en matière de marchés publics. Chaque arrêt est résumé par TenderWolf en langage clair, avec une leçon juridique et une question pratique à vous poser. Voir tous les arrêts →