Wie op de prijsvraag summier antwoordt, ruimt zelf het veld: Adede verliest de ontmijningsopdracht voor de Vlaamse stranden

Wat gebeurde er?

Het Vlaamse Gewest zocht via een openbare procedure een aannemer voor het opsporen en ruimen van conventionele en toxische explosieven — mijnen, granaten, projectielen, bommen — langs de stranden van de Vlaamse Kust, tot minstens twee meter onder het strandpeil, met bijstand aan de ontmijningsdienst DOVO en aan archeologische diensten. Vier inschrijvers dienden een offerte in. Aan Adede vroeg het agentschap op 18 augustus 2022 een prijsverantwoording voor vier posten, waaronder post 6, ‘detecteren van CTE op het water'. Adede antwoordde met een technische redenering — vaarsnelheid van 3 knopen, vier uur detectie in een gunstig getijvenster, lijnspatiëring van 4 à 6 meter, tijd voor het te water laten van de surveyvlet en het varen van een testlijn — waaruit zij besloot dat 2 hectare per meetdag realistisch was, en gaf een dagprijs met componenten. Het agentschap aanvaardde die verantwoording niet: een vergelijking met recente eenheidsprijzen voor gelijkaardige opdrachten van meerdere marktpartijen én met de overige inschrijvingsprijzen wees op een abnormaal lage, mogelijk speculatieve eenheidsprijs die geen kwaliteitsvolle uitvoering garandeerde. Samen met twee andere motieven — een voorbehoud rond de vereiste 25-tonkranen en een onvolledige prijsopbouw voor post 13, waarin de graafkraan voor benaderingswerken ontbrak — werd de offerte substantieel onregelmatig verklaard, en op 28 oktober 2022 ging de opdracht naar Braet. De Raad van State herinnerde eraan dat een prijsvraag een ernstige aangelegenheid is: wie bevraagd wordt, weet dat zijn offerte op het spel staat en mag zich niet tot vaagheden beperken. De verantwoording van Adede was eerder summier, minstens wat de prijscomponenten betreft, en verwees niet naar stavingsstukken. Dat het agentschap er andere elementen tegenover stelde — marktprijzen, de significante afwijking van de andere prijzen — betekende niet dat het de technische verantwoording had genegeerd. Het verwijt dat de prijsgegevens van derden niet waren voorgelegd, strandde op de vertrouwelijkheid: die gegevens — eenheidsprijzen van marktpartijen en prijzen van andere inschrijvers — vallen onder art. 13, § 2 van de wet van 17 juni 2016, zodat het agentschap ze terecht niet meedeelde; in het administratief dossier zat wel degelijk een vertrouwelijke vergelijkingstabel. Ook het semantische argument dat ‘mariene offshore condities' niet bij een strandopdracht past, overtuigde niet: die woorden verwezen gewoon naar de detectie ‘op het water', in tegenstelling tot de strandposten 4 en 5. Nu het abnormaleprijsmotief op zich de wering droeg, hadden de middelen tegen de kranen- en post 13-motieven geen belang meer. De vordering werd verworpen; Adede draagt het rolrecht van 200 euro, de bijdrage van 24 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, Braet haar tussenkomstrecht van 150 euro.

Waarom doet dit ertoe?

Het arrest bundelt drie lessen over het abnormaleprijzenonderzoek die elk afzonderlijk al zaken beslissen. Eerst de bewijslast: de Raad herhaalt dat een prijsbevraging geen routineformulier is maar een ernstige aangelegenheid — de inschrijver moet zijn prijs specifiek, concreet onderbouwd en zo volledig mogelijk gestaafd verantwoorden. Een technisch verhaal over vaarsnelheden en getijvensters volstaat niet als de prijscomponenten zelf summier blijven en elk stavingsstuk ontbreekt. Vervolgens de tegenspraak: art. 36, § 3, derde lid van het KB plaatsing 2017 zegt dat inlichtingen van derden aan de inschrijver worden voorgelegd, maar de Raad leest die verplichting samen met de vertrouwelijkheidsregel van art. 13, § 2 van de wet van 17 juni 2016 — eenheidsprijzen van andere marktpartijen en inschrijvers zijn vertrouwelijk en moeten dus níét worden meegedeeld. Wie op een prijsbevraging antwoordt, moet er met andere woorden rekening mee houden dat de overheid over een vergelijkingstabel beschikt die hij nooit te zien krijgt. Ten slotte de proceseconomie: wanneer een offerte op meerdere zelfstandige gronden geweerd is, volstaat het dat één grond overeind blijft — de middelen tegen de overige gronden verliezen dan hun belang. Voor een nichemarkt als explosievenruiming, met weinig spelers en grote prijsverschillen, is dat een scherpe waarschuwing: het abnormaleprijsmotief is voor de aanbesteder het meest robuuste anker van een weringsbeslissing.

Gerelateerde arresten

• Arrest 221135 — Waar in dat arrest uit 2012 de aanbesteder werd teruggefloten omdat hij afwijkende offertes níét weerde, toont deze zaak de spiegelsituatie: een aanbesteder die een offerte wél substantieel onregelmatig verklaart — wegens abnormaal lage prijs — en daarin door de Raad wordt gevolgd dankzij een gedocumenteerd prijsonderzoek.