Eén schorsing, meerdere winnaars: hoe de Raad van State het beroep van een tweede geweerde inschrijver tegen de SOFICO-gunning veilig stelt met een verwijzing sine die
De SOFICO weerde vier offertes — waaronder die van Sogeplant — als onregelmatig en gunde haar opdracht van 3.177.961,58 euro aan de nv Krinkels; nadat een mede-geweerde inschrijver in een parallel arrest (nr. 255.712) diezelfde beslissing bij uiterst dringende noodzakelijkheid al geschorst kreeg, liet de Raad van State het beroep van Sogeplant niet zonder voorwerp vallen, maar verwees het sine die, precies om Sogeplants eigen rechtsbescherming te vrijwaren mocht die schorsing later wegvallen.
Wat gebeurde er?
De Société wallonne de financement complémentaire des infrastructures (SOFICO) besliste op 16 december 2022 om de offertes van de nv A2, de nv Sogeplant, de SM Eurogreen-Sotraplant en de nv Artbel wegens onregelmatigheid te weren, de offerte van de nv Krinkels als regelmatig te beschouwen en de opdracht aan Krinkels te gunnen als de economisch voordeligste regelmatige offerte, voor 3.177.961,58 euro exclusief btw. Sogeplant vorderde op 3 januari 2023 de schorsing van die beslissing bij uiterst dringende noodzakelijkheid; de zaak werd vastgesteld op de zitting van 19 januari 2023. Krinkels, als begunstigde van de gunning, vroeg op 12 januari 2023 om te mogen tussenkomen; de Raad willigde die tussenkomst in wegens haar voldoende belang. De kern van het arrest ligt echter in de doorwerking van een parallelle zaak. Bij arrest nr. 255.712 van 8 februari 2023 — uitgesproken dezelfde dag — beval de Raad de schorsing van de tenuitvoerlegging van net dezelfde bestreden beslissing, op vordering van een andere geweerde inschrijver. Door de gevolgen van dat arrest geniet ook Sogeplant van de aldus bevolen schorsing: de bestreden gunning kan voorlopig niet worden uitgevoerd. Toch besloot de Raad het beroep van Sogeplant niet af te doen, maar sine die te verwijzen. Hij wees erop dat de rechtszekerheid gewaarborgd moet blijven, ongeacht het lot van de in arrest nr. 255.712 bevolen schorsing. Het valt immers niet uit te sluiten dat de verzoeker die in dat arrest de schorsing verkreeg, geen vernietigingsberoep instelt binnen de hem gestelde termijn, of dat zo’n beroep — al is het tijdig ingesteld — om welke reden ook faalt. In dat geval zou een later arrest dat de schorsing opheft of het vernietigingsberoep verwerpt, de SOFICO toelaten de betwiste beslissing alsnog uit te voeren. Om te vermijden dat de rechtsbescherming van Sogeplant in díe hypothese wordt uitgehold, verwees de Raad de zaak sine die, zodat Sogeplant haar eigen vordering later nog ten volle kan laten behandelen. Tot slot handhaafde de Raad, op onbetwiste vraag van de partijen, de vertrouwelijkheid van de stukken A tot D van het dossier van de verzoekende partij en A tot F van het administratief dossier, waaronder de offerte van de tussenkomende partij. De Raad willigde de tussenkomst van Krinkels in, verwees de zaak sine die, beval de onmiddellijke uitvoering van het arrest en hield de kosten aan.
Waarom doet dit ertoe?
Wanneer één overheidsopdracht door meerdere geweerde inschrijvers tegelijk wordt aangevochten, rijst een praktische vraag: wat gebeurt er met de parallelle beroepen zodra één van hen de schorsing binnenhaalt? De verleiding bestaat om die andere beroepen als ‘zonder voorwerp’ te beschouwen — de gunning ligt immers al stil. Dit arrest toont waarom dat te kort door de bocht zou zijn. De schorsing die de ene inschrijver verkreeg, is niet onwrikbaar: haalt die inschrijver de volgende processtap niet (geen of een falend vernietigingsberoep), dan kan de schorsing wegvallen en herleeft het risico dat de aanbesteder de betwiste gunning uitvoert. Elke geweerde inschrijver houdt dus een eigen, zelfstandig belang bij een uitspraak over zíjn beroep. De Raad lost dat op met een verwijzing sine die: de zaak wordt niet beslecht, maar ook niet afgesloten, zodat de verzoeker haar later kan laten herleven indien de bescherming via het parallelle arrest wegvalt. Het arrest illustreert daarmee een fijnzinnig stuk procesbeheer: hoe de Raad de rechtsbescherming van meerdere concurrenten tegelijk overeind houdt zonder nodeloos dubbel werk te verrichten. Voor wie meedingt naar grote opdrachten is dat geen detail: het bepaalt of uw beroep echt bewaard blijft dan wel stilzwijgend verdampt in de schaduw van andermans overwinning.
De les
Bent u als geweerde inschrijver niet de enige die de gunning aanvecht, ga er dan niet van uit dat de schorsing die een concurrent binnenhaalt uw eigen beroep overbodig maakt. Die schorsing beschermt u voorlopig, maar ze staat of valt met de verdere proceshouding van díe concurrent: laat hij het vernietigingsberoep liggen of verliest hij het, dan kan de aanbesteder de gunning alsnog uitvoeren. Houd uw eigen beroep dus in stand en vraag desnoods, zoals hier gebeurde, dat de Raad uw zaak sine die verwijst in plaats van ze zonder voorwerp te verklaren — zo bewaart u het recht om ze later te laten herleven. Zorg er ook voor dat u tijdig een vernietigingsberoep instelt en niet enkel op de schorsing steunt. Bent u aanbesteder, dan is de les dat een schorsing verkregen door één inschrijver de andere beroepen niet doet verdwijnen: reken erop dat elke geweerde inschrijver zijn eigen procespositie behoudt tot alle betwistingen definitief zijn afgehandeld.
Te onthouden
- Wordt dezelfde gunning door meerdere geweerde inschrijvers aangevochten en verkrijgt één van hen de schorsing, dan blijven de parallelle beroepen een eigen belang behouden.
- De Raad van State verklaart die parallelle beroepen niet zonder voorwerp, maar verwijst ze sine die om de rechtsbescherming van elke verzoeker te vrijwaren.
- Reden: de door de mede-verzoeker verkregen schorsing kan wegvallen als deze geen (of een falend) vernietigingsberoep instelt, waarna de aanbesteder de beslissing alsnog kan uitvoeren.
- De begunstigde van de gunning (hier Krinkels) heeft een voldoende belang om in het administratief kort geding tussen te komen.
- De Raad kan de vertrouwelijkheid van stukken — waaronder de offerte van de tussenkomende partij — handhaven wanneer daarover geen betwisting bestaat.
Waarop letten
- Het verschil tussen ‘zonder voorwerp verklaren’ en ‘sine die verwijzen’ voor parallelle beroepen tegen dezelfde gunning.
- De afhankelijkheid van de voorlopige schorsing van de latere proceshouding van de mede-verzoeker (tijdig en succesvol vernietigingsberoep).
- De noodzaak om ook zelf een vernietigingsberoep in te stellen en niet enkel op andermans schorsing te vertrouwen.
- De behandeling van vertrouwelijke stukken en van de offerte van de tussenkomende partij in het dossier.
Stel jezelf de vraag
Bent u de enige die de gunning aanvecht, of lopen er parallelle beroepen van andere geweerde inschrijvers die uw positie beïnvloeden? Beseft u dat een schorsing verkregen door een concurrent u slechts voorlopig beschermt, en wegvalt als die concurrent zijn vernietigingsberoep niet doorzet of verliest? Hebt u uw eigen vernietigingsberoep tijdig ingesteld in plaats van louter te steunen op de schorsing van een ander? Hebt u, om uw rechtsbescherming veilig te stellen, gevraagd dat uw zaak sine die wordt verwezen in plaats van zonder voorwerp te worden verklaard?
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →