Verwerping schorsingsvordering EDPBW-opdracht VRT: beoordeling innovatie binnen breed geformuleerd gunningscriterium niet onrechtmatig
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van VZW Premed tegen de gunning door VRT van een opdracht voor een Externe Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk aan VZW IDEWE, omdat geen van de drie middelen — onrechtmatige invulling van het gunningscriterium met 'aandacht voor innovatie', substantiële onregelmatigheid van de offerte wegens een duurzaamheidsscan, en niet-voldoen aan het selectiecriterium inzake ervaring in de overheidssector — ernstig wordt bevonden.
Wat gebeurde er?
VRT schrijft via een vereenvoudigde onderhandelingsprocedure met voorafgaande bekendmaking een overheidsopdracht uit voor diensten van een Externe Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk (EDPBW): medische dienstverlening, ondersteuning op het vlak van arbeidsveiligheid en psychosociale dienstverlening. De gunningscriteria zijn prijs (20 punten), visie op samenwerking en dienstverlening inzake medisch toezicht (40 punten) en ondersteuning van de interne preventieadviseurs in het kader van de wettelijke diverse dienstverlening (40 punten). Twee inschrijvers dienen een offerte in: VZW Premed en VZW IDEWE. Na beoordeling scoort IDEWE 87/100 punten en Premed 84/100 punten. Op 22 december 2023 gunt VRT de opdracht aan IDEWE. Premed stelt een vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid in bij de Raad van State met drie middelen. In het eerste middel betoogt Premed dat VRT bij de beoordeling van het derde gunningscriterium ten onrechte 'aandacht voor innovatie' heeft meegewogen — een element dat niet in het bestek was opgenomen. VRT had IDEWE hoger beoordeeld vanwege onder meer een duurzaamheidsscan, applicaties voor werknemers en een holistische benadering van gezondheid (inclusief voeding). Premed had slechts een 'degelijke maar eerder klassieke benadering' gekregen. De Raad van State oordeelt dat het derde gunningscriterium ('de manier waarop de EDPBW een bijdrage kan leveren aan het welzijnsbeleid van de VRT') ruim genoeg is geformuleerd om innovatieve elementen in de beoordeling te betrekken. Het opnemen van een lijst beoordelingselementen in het bestek belet niet dat de aanbestedende overheid bij de beoordeling elementen gebruikt die een precisering vormen van de bestekscriteria. De duurzaamheidsscan, de applicaties en de holistische gezondheidsaanpak zijn slechts voorbeelden ter ondersteuning van een globale beoordeling, geen afzonderlijke subgunningscriteria. Het middel is niet ernstig. In het tweede middel betoogt Premed dat de offerte van IDEWE substantieel onregelmatig is omdat het aanbieden van een duurzaamheidsscan in strijd zou zijn met de codex over het welzijn op het werk, die de activiteiten van een EDPBW beperkt. De Raad oordeelt dat Premed een te selectieve lezing geeft aan de codex: artikel II.3-6 heeft enkel betrekking op het maatschappelijk doel van een EDPBW als rechtspersoon en houdt geen strafrechtelijk gesanctioneerde beperking in op de concrete invulling van de activiteiten. Een duurzaamheidsscan laat zich inpassen in de taken inzake gezondheid, veiligheid en welzijn op het werk. Het middel is niet ernstig. In het derde middel betoogt Premed dat de arbeidsarts van IDEWE niet voldoet aan het selectiecriterium van minimum zes jaar ervaring in de overheidssector. De Raad stelt vast uit de vertrouwelijke stukken dat de arts sinds 2015 werkzaam is bij IDEWE en specifieke ervaring heeft als coördinator voor de Vlaamse overheid, bij gemeenten en OCMW's, bij de politie en bij een coöperatieve vennootschap van publiek recht. Het middel mist feitelijke grondslag. Wel stelt de Raad vast dat het gunningsverslag slordig is doordat het voor de ervaring van de arts enkel verwijst naar 'een onderwijsinstelling en farmaceutische bedrijven', maar deze slordigheid leidt op zich niet tot schorsing. Alle drie de middelen zijn niet ernstig en de vordering wordt verworpen.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest verduidelijkt de speelruimte van een aanbestedende overheid bij de invulling van breed geformuleerde gunningscriteria. Het opnemen van een lijst beoordelingselementen in het bestek belet niet dat de aanbestedende overheid bij de beoordeling elementen meeneemt die een precisering vormen van de vermelde criteria, zolang die elementen aspecten zijn van het betrokken gunningscriterium. 'Aandacht voor innovatie' hoeft niet als afzonderlijk beoordelingselement in het bestek te staan om bij de beoordeling een rol te spelen, wanneer het gunningscriterium ruim genoeg is geformuleerd. Het arrest bevestigt ook dat een beperkt bijkomend aanbod (zoals een duurzaamheidsscan) niet automatisch een substantiële onregelmatigheid vormt.
De les
Formuleer uw gunningscriteria ruim genoeg om meerwaarde-elementen te kunnen meewegen, maar concreet genoeg om de inschrijvers te informeren over wat beoordeeld zal worden. Wanneer u breed formuleert ('de manier waarop de dienstverlener een bijdrage kan leveren aan het welzijnsbeleid'), mag u bij de beoordeling innovatieve elementen meewegen als precisering van dat criterium — u hoeft niet elke mogelijke invulling vooraf in het bestek op te sommen. Wie een concurrent wil aanvechten op dit punt, moet aantonen dat de gehanteerde beoordelingselementen buiten de grenzen van het gunningscriterium vallen, niet alleen dat ze niet letterlijk in het bestek staan.
Stel jezelf de vraag
Als aanbestedende overheid: zijn mijn gunningscriteria ruim genoeg om kwalitatieve meerwaarde te capteren, maar duidelijk genoeg zodat inschrijvers weten wat verwacht wordt? Zijn de beoordelingselementen die ik hanteer een precisering van het gunningscriterium, of val ik buiten de grenzen ervan? Als inschrijver: als ik punten verlies op elementen die niet letterlijk in het bestek staan, zijn die elementen dan wel degelijk een precisering van het gunningscriterium? Of vallen ze echt buiten het voorwerp van het criterium?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →