Vernietiging gunning architectenopdracht via versnelde procedure: beoordelingscommissie niet samengesteld conform het bestek – externe expert en assistent bouwmeesterschap waren dezelfde persoon in strijd met artikel 2.5.11 van het bestek
De Raad van State vernietigde via de versnelde procedure van artikel 17, §9 de gunning door Nautisport (autonoom gemeentebedrijf) van de opdracht voor architectendiensten voor de renovatie en uitbreiding van het multisportcomplex te Edingen aan het consortium 'Atelier d'architecture D.D.V. – Fally & Associés – BE Pierre Berger', omdat de samenstelling van het beoordelingscomité niet conform artikel 2.5.11 van het bestek was: de verplichte 'externe expert' en de 'assistant à la maîtrise d'ouvrage' (voorzitter van het comité) bleken dezelfde persoon te zijn, terwijl het bestek — gelezen in combinatie met punt 1.3.1 — deze als twee afzonderlijke functies bedoelde.
Wat gebeurde er?
Nautisport, een autonoom gemeentebedrijf, schreef een overheidsopdracht voor diensten uit voor de renovatie en uitbreiding van het multisportcomplex te Edingen (Enghien). Op 13 januari 2025 gunde Nautisport de opdracht aan het consortium 'Atelier d'architecture D.D.V. – Fally & Associés – BE Pierre Berger'. SRL Arcadus Architecte en SA Arcadis Belgium, wier offerte niet was weerhouden, vorderden op 28 januari 2025 de vernietiging van deze gunningsbeslissing. Bij arrest nr. 262.831 van 31 maart 2025 had de Raad van State reeds de schorsing van de uitvoering van de gunningsbeslissing bevolen bij uiterst dringende noodzakelijkheid, op basis van het eerste middel dat als ernstig was beoordeeld. Na dit schorsingsarrest diende geen van de partijen — noch Nautisport, noch de gekozen inschrijver — een verzoek tot voortzetting van de procedure in binnen de wettelijke termijn van dertig dagen. De auditeur-rapporteur verzocht daarop de toepassing van artikel 11/2 van het algemeen procedurereglement, de versnelde annulatieprocedure op grond van artikel 17, §9 van de gecoördineerde wetten op de Raad van State. Geen van de partijen vroeg om gehoord te worden. De Raad van State onderzocht vervolgens of het eerste middel, dat in het schorsingsarrest als ernstig was beoordeeld, de vernietiging rechtvaardigde. Het eerste middel betrof de schending van het beginsel patere legem quam ipse fecisti en van artikel 2.5.11 van het bestek. Deze besteksbepaling voorzag dat het beoordelingscomité ('comité d'avis') uit vier personen zou bestaan, waaronder een 'expert externe', en dat het comité zou worden voorgezeten door de 'assistant à la maîtrise d'ouvrage', die niet tot de vier leden behoorde. In de praktijk bleek dat de vertegenwoordiger van AT Osborne — het bureau dat als assistant à la maîtrise d'ouvrage fungeerde — zowel als voorzitter van het comité had gezeteld als in de hoedanigheid van 'externe expert'. De verzoeksters betoogden dat het bestek twee afzonderlijke functies bedoelde: enerzijds vier leden waaronder een externe expert, anderzijds een voorzitter (de assistant à la maîtrise d'ouvrage) die niet tot die vier behoorde. Nautisport daarentegen stelde dat het bestek niet uitsloot dat de externe expert en de assistant à la maîtrise d'ouvrage dezelfde persoon waren. De Raad van State overwoog dat beide lezingen tekstueel verdedigbaar waren, maar dat een gecombineerde lezing van de punten 2.5.11 en 1.3.1 van het bestek uitsluitsel gaf: punt 1.3.1 vermeldde reeds de identiteit van de assistant à la maîtrise d'ouvrage (AT Osborne), wat betekende dat Nautisport deze persoon al kende bij het opstellen van het bestek. Als de bedoeling was dat de voorzitter tevens de externe expert zou zijn, was er geen reden om in punt 2.5.11 afzonderlijk de aanwezigheid van een 'expert externe' te eisen. De interpretatie van de verzoeksters was dus het meest conform de tekst van het bestek. Door hiervan af te wijken had Nautisport artikel 2.5.11 en het beginsel patere legem quam ipse fecisti geschonden. Het eerste middel werd gegrond verklaard. De bestreden gunningsbeslissing werd vernietigd. Nautisport werd verwezen in de kosten: rolrechten van 400 euro, bijdrage van 24 euro en rechtsplegingsvergoeding van 770 euro.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest illustreert twee belangrijke principes. Ten eerste: het beginsel patere legem quam ipse fecisti verplicht de aanbestedende overheid strikt de regels te volgen die zij zelf in het bestek heeft opgenomen — ook wanneer de tekst meerdere lezingen toelaat, moet de interpretatie worden gekozen die het meest conform is met het geheel van het bestek. Ten tweede: de samenstelling van het beoordelingscomité is een essentieel procedureel element. Wanneer het bestek een externe expert vereist, moet die persoon werkelijk extern zijn — een assistant à la maîtrise d'ouvrage die al bij het project betrokken is, kan niet als 'extern' worden beschouwd. Het arrest toont ook de werking van de versnelde procedure van artikel 17, §9: wanneer na een schorsingsarrest geen verzoek tot voortzetting wordt ingediend, kan de Raad van State rechtstreeks tot vernietiging overgaan op basis van de reeds als ernstig beoordeelde middelen.
De les
Als aanbestedende overheid: wanneer het bestek een beoordelingscomité met een externe expert voorschrijft, zorg dat deze persoon daadwerkelijk extern is en niet samenvalt met een andere functie (zoals voorzitter of assistant à la maîtrise d'ouvrage). Controleer bij het opstellen van het bestek of de verschillende rollen in het comité helder zijn afgebakend. Als inschrijver: wanneer de samenstelling van het beoordelingscomité niet overeenstemt met het bestek, is dit een krachtig middel voor beroep — het raakt de kern van het beginsel patere legem quam ipse fecisti.
Stel jezelf de vraag
Als aanbestedende overheid: is het beoordelingscomité exact samengesteld zoals het bestek voorschrijft? Zijn alle vereiste rollen (inclusief externe expert) door verschillende personen ingevuld? Kan een lid van het comité werkelijk als 'extern' worden beschouwd, of is er een contractuele band met de aanbestedende overheid? Als inschrijver: heb je het evaluatieverslag gecontroleerd op de samenstelling van het comité? Komt die overeen met wat het bestek voorschrijft?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →