Verwerping UDN-vordering tegen wering offerte medische controlediensten: niet-indienen van prijs voor verplichte post expertise harcèlement is substantieel onregelmatig — bezwaar medisch beroepsgeheim niet ernstig
De Raad van State verwierp de UDN-vordering van VZW CERTIMED tegen de wering van haar offerte door het Waals Gewest voor een overheidsopdracht voor medische controle- en expertisediensten, omdat haar enig middel — schending van het medisch beroepsgeheim door de vereiste expertise inzake harcèlement — op twee onbewezen premissen berustte: de expertise was niet noodzakelijk een taak van de controlearts, en betrof feiten die reeds door de werkgever erkend of rechterlijk vastgesteld waren.
Wat gebeurde er?
Het Waals Gewest (SPW) schreef een overheidsopdracht voor diensten uit voor een mono-attributaire raamovereenkomst met als voorwerp prestaties van beheer, controle, advies en expertise inzake ziekte, arbeidsongeval of beroepsziekte van het personeel van de SPW en diverse Waalse openbare instellingen. Het bestek voorzag vier categorieën prestaties: (1) encodering van medische attesten, (2) medische controles bij afwezigheid, (3) medische onderzoeken voorafgaand aan gedeeltelijke werkhervatting en adviezen, en (4) expertises ter erkenning van ernstige langdurige ziekte of van harcèlement moral of sexueel of geweld op het werk. Voor categorie 4 preciseerde het bestek dat het ging om het uitbrengen van een advies over de vraag of een arbeidsongeschiktheid het gevolg was van moreel of seksueel harcèlement of van feiten van geweld op het werk die erkend zijn door de autoriteit of vastgesteld bij een in kracht van gewijsde gegaan rechterlijk vonnis. Reeds op 15 april 2025 meldde CERTIMED op het Forum dat deze prestatie het medisch beroepsgeheim schendt: de controlearts mag nooit de oorzaak van de afwezigheid meedelen. Het SPW antwoordde op 17 april 2025 dat de medische expertise niet onder de klassieke taken van de controlearts valt en dat het bestek daarom een specifieke post voorziet voor expertise die door andere artsen dan de controlearts kan worden uitgevoerd. CERTIMED diende op 28 april 2025 haar offerte in, maar vermeldde bij poste 9 (expertise harcèlement) dat de prijs 'niet van toepassing' was, en herhaalde haar bezwaar dat dergelijke controles het medisch beroepsgeheim schenden. Het SPW verklaarde de offerte substantieel onregelmatig wegens het niet-indienen van een prijs voor een verplichte post. Het SPW overwoog dat het, gelet op de onaantastbaarheid van de offertes en het gelijkheidsbeginsel, niet kon vragen om de offerte aan te vullen, te meer nu CERTIMED uitdrukkelijk had verklaard de betrokken post niet te zullen uitvoeren. De enige andere geselecteerde inschrijver, Medicheck SA, had wel een prijs ingediend en werd als regelmatig beschouwd. In haar enig middel voerde CERTIMED de schending aan van artikel 31 van de wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten, artikel 25 van de Code de déontologie médicale en het medisch beroepsgeheim. Haar betoog berustte op twee premissen: dat het SPW de opdracht van de controlearts onwettig zou uitbreiden, en dat het bestek zou verplichten om het medisch beroepsgeheim te schenden door aan de werkgever te onthullen of een afwezigheid het gevolg is van harcèlement. Over de eerste premisse oordeelde de Raad van State dat uit de opdrachtdocumenten niet bleek dat de litigieuze expertise noodzakelijk door de controlearts moest worden uitgevoerd. Zowel de titel van de opdracht — die naast controle ook advies en expertise omvatte — als het antwoord van het SPW op het Forum bevestigden dat de expertise door andere artsen kon worden verricht. CERTIMED had niet uitgelegd waarom een arts die niet als controlearts optreedt, deze taak niet zou kunnen uitvoeren. Over de tweede premisse oordeelde de Raad dat het bestek uitdrukkelijk bepaalde dat het advies betrekking had op feiten die reeds door de werkgever erkend of bij rechterlijk vonnis vastgesteld waren. Nu de feiten per hypothese reeds bij de werkgever bekend waren, viel niet in te zien hoe het uitbrengen van het litigieuze advies het medisch beroepsgeheim zou schenden. Het middel, dat op twee onbewezen premissen berustte, was niet ernstig. De vordering werd verworpen.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest verduidelijkt dat een inschrijver die om principiële redenen weigert een prijs in te dienen voor een verplichte bestekspost, zich niet kan beroepen op die principiële bezwaren om de wering van zijn offerte als substantieel onregelmatig aan te vechten, wanneer die bezwaren op een onjuiste lezing van het bestek berusten. Het arrest bevestigt ook dat een overheidsopdracht meerdere voorwerpen kan hebben en dat de omschrijving van prestaties niet restrictief mag worden gelezen als beperkt tot één type uitvoerder (hier: de controlearts), wanneer het bestek zelf een ruimere formulering hanteert. Tot slot illustreert het arrest het beginsel van de onaantastbaarheid van de offerte: het SPW kon CERTIMED niet vragen haar offerte aan te vullen met een prijs voor poste 9, nu zij uitdrukkelijk had verklaard die prestatie niet te zullen uitvoeren.
De les
Als inschrijver: dien voor alle verplichte besteksposten een prijs in, ook als je principiële bezwaren hebt tegen de gevraagde prestatie. Gebruik het Forum of het mechanisme voor vragen tot inlichtingen om je bezwaren kenbaar te maken vóór de indiening van je offerte, en overweeg desnoods de bestekbepalingen aan te vechten via een vordering tegen het bestek zelf. Eenmaal je offerte is ingediend zonder prijs voor een verplichte post, kan de aanbestedende overheid je offerte niet meer regulariseren zonder het gelijkheidsbeginsel te schenden. Lees bovendien de opdrachtomschrijving als geheel: wanneer het bestek naast controle ook advies en expertise omvat, mag je er niet van uitgaan dat alle prestaties door dezelfde type professional moeten worden uitgevoerd.
Stel jezelf de vraag
Als inschrijver: heb je voor alle verplichte posten in het bestek een prijs ingediend? Heb je je principiële bezwaren tijdig — vóór de indiening — kenbaar gemaakt via het Forum of een verzoek tot inlichtingen? Heb je de opdrachtomschrijving in haar geheel gelezen om te begrijpen welke types professionals de verschillende prestaties kunnen uitvoeren?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →